Маны аах Сүрүн

Тускул муус устары билгэлиир

Киин улуустар

Муус устар үгүс улуустарга былырыыҥҥыга тэҥнээтэххэ, балай да сылаас буолара сабаҕаланар. Ый 15 күнүттэн  күнүскү өттүгэр лаппа ириэриэҕэ. 20 чыыһыла кэнниттэн дьэ үчүгэйдик сааскы ириэһин саҕаланыаҕа. Муус устар 25 күнүттэн киин улуустарга күүстээх ириэрии буолуо.

Үгүс улуустарга I дэкээдэҕэ түүҥҥү өттүгэр тымныйар. III дэкээдэҕэ күүскэ ириэрэн, ыам ыйыгар дылы хаар барыаҕа. III дэкээдэҕэ хаар-ардах кэлэрэ сабаҕаланар.

Бу ый I дэкээдэтэ урукку сылларга тэҥнээтэххэ, түүнүн тымныы,  күнүс -4С-1С кыраадыс тымныы, түүн -22С-15С кыраһа хаара кэмчи. II дэкээдэҕэ сөҥүүтэ олох суох буолсу, күнүс +4С+1С кыраадыс сылаас, түүнүн  -10С -3С  кыраадыс тымныы.

III дэкээдэ балай да сөҥүүлээх буолсу, хаар-ардах түһүүһү, күнүс биллэрдик сылыйар. Күнүс +6С+4С кыраадыс сылаас, түүн  -3С -1С  кыраадыс тымныы буолсу.

 

Бүлүү бөлөх улуустар

Бүлүү эҥээр улуустарга киин улуустары кытта тэҥ соҕустук балай да сылы­йыыһы.  Бүлүү эҥээр улуустарга I дэкээдэҕэ балай да хаардаах буолсу. II-III дэкээдэлэргэ хаара олох кэмчи буолсу.

I дэкээдэҕэ былырыыҥҥы сылга тэҥнээтэххэ, сылаас.  Күнүс -6С-3С кыраадыс тымныы, түүнүн -18С-10С. II дэкээдэ кыра хаардаах. Күнүс +3С+1С кыраадыс сылаас, түүнүн -7С -2С кыраадыс тымныы. III дэкээдэҕэ хаара суох кыра ардах түһүө. Күнүс +6С+3С кыраадыс сылаас, түүн  -3С -1С  кыраадыс тымныы буолсу.

 

Өлүөхүмэ, Алдан, Нерюнгри

Соҕуруулуу-арҕаа улуустарга быйыл балай да сөҥүүлээх буолара сабаҕаланар, Бүлүү улуустарын курдук I дэкээдэҕэ хаардаах буолсу, онтон III дэкээдэҕэ ардахтаах буолан, хаар эмискэ барыаҕа. Ыам ыйыгар хара сир буолсу.

Бу ый I дэкээдэтэ күнүс -6-2С кыраадыс тымныы, түүн -12С-9С тымныы. II дэкээдэ күнүс +5С+1С кыраадыс сылаас, түүн  -6С -2С  кыраадыс тымныы. III дэкээдэҕэ күнүс+8С+5С кыраадыс сылаас, түүн  -2С -1С  кыраадыс тымныы буолсу.

 

Өймөкөөн улууһа

Өймөкөөн Саха сирин саамай тымныы улууһунан биллэр. Муус устар Тымныы полюһунан биллэр улууска урукку сыллардааҕар сымнаһыар буолсу. Хаар олох кэмчи, III дэкээдэҕэ онон-манан биирдэ эмэ кыыдамнаан ылыа. Бу ый I дэкээдэтигэр күнүс -12С-8С кыраадыс тымныы, түүн -31С-24С тымныы. II дэкээдэтэ балай да cымнаһыар буолсу: күнүһүн -7С-3С кыраадыс тымныы, түүнүн -14С-9С  кыраадыс тымныы. III дэкээдэҕэ күнүһүн +2С+1С кыраадыс сылаас, түүн -9С-5С кыраадыс тымныы.

 

Дьааҥы улууһа

Дьааҥы Саха сирин биир эмиэ саамай тымныы улууһунан биллэр, ол гынан былырыыҥҥыга тэҥнээтэххэ, урукку сыллардааҕар сымнаһыар буолсу дуу. Хаара олох кэмчи, кыралаан III дэкээдэҕэ биллиэҕэ. Бу ый I дэкээдэтэ күнүс -10С-7С кыраадыс тымныы, түүн -32С-29С тымныы. II дэкээдэҕэ күнүс -8С-3С кыраадыс тымныы, түүнүн -12С-8С  кыраадыс тымныы. III дэкээдэҕэ күнүһүн +2С+1С кыраадыс сылаас, түүн -8С-5С кыраадыс тымныы.

 

Абый, Муома, Халыма бөлөх улуустара

Халыма-Индигиир эҥээр улуустарга бу сылга киирэн баран, урукку сыллардааҕар түүҥҥү өттө биллэ тымныйбыта. Онон сааһа да оннук буолар чинчилээх. Бу муус устарга хаар олох да суох буолсу. Ый I дэкээдэтэ күнүс -11С-8С кыраадыс тымныы, түүн -30С-26С тымныы. II дэкээдэҕэ күнүс -5С-1С кыраадыс тымныы, түүн -20С-14С  кыраадыс тымныы. III дэкээдэҕэ күнүс +5С+3С кыраадыс сылаас, түүн -11С-5С кыраадыс тымныы.

 

Анаабыр, Өлөөн, Тиксии

Арктика эҥээр улуустарга муус устар бастакы иккис дэкээдэлэригэр түүҥҥү өттүгэр балай да тымныйыыһы. Бастакы үһүс дэкээдэтигэр хаара олох да суох буолсу.

Бу ый I дэкээдэтэ күнүс -20С-15С кыраадыс тымныы, түүн -27С-24С тымныы. II дэкээдэ түүҥҥү өттүгэр балай да тымныйыыһы. Күнүһүн -19С-11С кыраадыс тымныы, түүнүн -20С-16С  кыраадыс тымныы. III дэкээдэҕэ күнүһүн -9С-8С кыраадыс тымныы, түүн -14С-10С кыраадыс тымныы.

 

 

Елена Потоцкая, «Саха сирэ» хаһыат

1
0
Telegram @edersaas20