Айылҕа харыстабыла Маны аах Тыа хаһаайыстыбата

Руслан Федотов: «Амматааҕы айылҕа харыстабылын инспекциятыгар УАЗ массыына бэлэхтээтим»

Бары билэрбит курдук, ааспыт сайын Саха сиригэр хаһан да буолбатах киэҥ сири хабан турбут ойуур баһаара улахан хоромньуну таһаарбыта. Ол курдук өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн  1694 ойуур баһаара туран, 8 мөл. 767 тыһыынчаттан  тахса гаа иэннээх сир умайан ойуур пуондатыгар тахсыбыт хоромньу 1,6 млрд. солк. сыаналаммыта.  Ойуур баһаардарын умулларыыга 25727 киһи уонна 1397 тиэхиньикэ, ону таһынан Арассыыйа 19 эрэгийиэннэриттэн көмөҕө 876 киһи кыттыбыта.

Амма улууһугар  хас да нэһилиэккэ, ол иһигэр «Амма» ураты харыстанар сиригэр сайын устата хаста да  ойуур баһаара тура сылдьыбыта. Ону Амматааҕы Судаарыстыбаннай экологическай хонтуруол инспектордара, олохтоох дьаһалталар,  нэһилиэнньэ быһаччы кыттан, ойуур уотун иэнэ кэҥии илигинэ умулларан ураты харыстанар сиргэ, айылҕабытыгар улахан хоромньу тахсыбатаҕын астына, махтана бэлиэтиибин.
22 сыл анараа өттүгэр Амма ураты харыстанар сирэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын уурааҕынан тустаах кэрискэҕэ киллэриллибитэ. Бу «Амма» ураты харыстанар Эркээйи сир көтөрүн-сүүрэрин, күндү түүлээҕин, кыылын-сүөлүн, үүнээйитин харыстааһыҥҥа уонна элбэтиигэ төрүт олохтоох дьон үгэс буолбут дьарыктарын араҥаччылыыр сыаллаах тэриллибитэ.  Манна Саха сирин Кыһыл кинигэтигэр киирбит кыыл 5, көтөр 10, үүнээйи 9 көрүҥэ, ону таһынан  Арассыыйа Кыһыл кинигэтигэр киирбит көтөр 3 көрүҥэ бааллар.
Айылҕа харыстабылын курдук тутаах боппуруоска судаарыстыба эрэ буолбакка, норуот барыта ылыстаҕына эрэ тугу эмэ ситиһэр кыахтаахпытын кытаанахтык өйдөөн, СӨ  Экологияҕа министриэристибэтин кытта дуогабардаһан уонтан тахса сыл устата бииргэ күүспүн-уохпун, өйбүн-санаабын ууран быһаччы бииргэ үлэлэһэн кэллим.
Аар айылҕабытын, тулалыыр эйгэбититин көмүскүүр туһуттан, рейдэлэри тиһигин быспакка ыытар ыарахаттардааҕынан, сөптөөх тиэхиньикэ тиийбэтинэн инспектордар үлэлииллэригэр кэккэ уустуктары көрсөллөрүн билэр буолан, быйыл идэһэ дьаарбаҥкатыгар үгэс курдук кыайыылаах хаһаайыстыбаларга оттуур тиэхиньикэ арааһын, тыраахтар, массыына уонна да атын анал бириистэри туруорар үгэһим оннугар, сайын өрөспүүбүлүкэбитин улаханнык аймаабыт  ойуур баһаара хатыламматын туһугар ис сүрэхпиттэн баҕаран туран, бу анал бэлэхпин СӨ Экологияҕа министиэристибэтин биологическай ресурсаларын уонна ураты харыстанар сирдэрин дириэксийэтин Амматааҕы айылҕа харыстабылын инспекциятыгар (салайааччы  Егоров Евгений Яковлевич)  УАЗ массыына бэлэхтээтим уонна тулалыыр эйгэбитин харыстааһынҥа туһааннаах үлэлэригэр ситиһиини баҕарабын. Дойдубут сүрэҕи үөрдэр, санааны көтөҕөр аан айылҕата куруук чэлгийэрин, ыраас уута суһумнуу устарын туһугар биһиги экологтарбыт туруулаһан үлэлииллэригэр бүк эрэнэбин.

Кэнники кэмҥэ Амма улууһугар идэһэ дьаарбаҥкатын тэрийии үтүө үгэскэ кубулуйда. Дьаарбаҥка тэриллиилээх да хаһаайыстыбаларга, сүөһүлээх да ыал бородууксуйаларын батаралларыгар олус табыгастаах. Ол курдук бородууксуйаларын батарааччылар сылтан сыл атыылаһааччы наадыйыытын толорорго кыһаналлар, холобур мин салайар тэрилтэм уонна да атыттар өрүү көхтөөхтүк эрдэттэн тэринэн кэлэбит.  Онон атыы эрээттэригэр бородууксуйа арааһа: сыалаах эт, кутуу хаан, эриллибит эт, быар, үүт ас уонна эттэн астаммыт ас арааһа дэлэччи тардыллар. Ону таһынан ИП «Федотов Р.Е.» тэрилтэ дьаарбаҥкаҕа сыллата үгэс курдук кыайыылаах хаһаайыстыбаларга оттуур тиэхиньикэ арааһын, тыраахтар, массыына уо.д.а. анал бириистэри туруорбута.

Инникитин даҕаны тыа хаһаайыстыбатын кэлимник сайыннаран, Аммабыт киэҥ нэлэмэн сыһыыларыгар сылгыбыт үөрэ, ынахпыт ахсаана үксээтэҕинэ эрэ уйгулаах олох түстэниэҕэ, идэһэбит дьаарбаҥкатыгар дьоммут-сэргэбит тоҕуоруһа мустуоҕа.
Бүгүҥҥү тэрээһин эмиэ олус көхтөөхтүк, тэрээһиннээх буолан ааста.  Бэйэбит идэһэбит эмис этэ, иҥэмтэлээх, олохтоох үүппүт-аспыт дэлэйэрин туһугар дьулуурдаахтык үлэлиир тыа сирин бастыҥ үлэһиттэригэр ситиһиилээх үлэни, кыстыгы этэҥҥэ туоруулларыгар баҕарабын.

Руслан Федотов, норуот дьокутаата

3
0
Telegram @edersaas20