Хас биирдии ыйытыыга сөптөөх хоруйу тал. «А», «Б» эбэтэр «В» биирин талан ыл уонна хомуйбут баалгын ааҕан таһаар:
- «А» эппиэт — 1 баал;
- «Б» эппиэт — 2 баал;
- «В» эппиэт — 3 баал.
1. Алҕаһы оҥордоххуна хайдах быһыыланаҕын?
А) Бэйэбин күүскэ мөҕөбүн, «хаһан да сатаабаппын» диэн буруйдуубун. Б) Хомойобун, кыһыйабын, ол эрээри түргэнник умнарга турунабын. В) «Алҕаһы бары оҥороллор» диибин.
2. Дьон хайҕалын хайдах ылынаҕын?
А) «Суох, оннук буолбатах, таҥаһым эргэ» диэн мэлдьэһэбин эбэтэр куотуна сатыыбын. Б) Кыбыстабын, хайдах эрэ олус кыбыстыылаахтык «махтал» диибин. В) Испэр үөрэбин, мичээрдээн туран махтанабын.
3. Сынньалаҥҥын хайдах атаараҕын?
А) Дьоммор-сэргэбэр, дьиэ кэргэммэр көмөлөһөбүн, бэйэбэр бириэмэ хаалбат. Б) Дьиэ үлэтин оҥоробун эбэтэр төлөпүөн көрөн сытан олорон хаалабын. В) Бэйэм сөбүлүүр дьарыкпынан, хоббибынан эбэтэр сөбүлүүр сынньалаҥмынан дьарыктанабын.
4. Эн бэйэҕэр хайдах сыһыаннаһаҕын?
А) Куруук кириитикэлиибин Б) Сороҕор мөҕөбүн, сороҕор хайҕаан да ылабын. Тус санаам хайдаҕыттан тутулуктаах. В) Куруук өйүүр, уоскутар, «эн барытын кыайыаҥ» диэн иннин диэки хаамабын.
5. Сиэркилэҕэ бэйэҕин көрдөххүнэ, маҥнайгынан туох санаа киирэрий?
А) Итэҕэстэрбин, куһаҕан өттүбүн эрэ көрөбүн уонна хомойобун. Б) Сороҕор сөбүлүүбүн, сороҕор соччото суох. Таҥаспыттан тутулуктаах. В) Бэйэбин хайдах баарбынан сөбүлүүбүн, хайҕанабын.
6. «Суох» диэн аккаастыыр төһө чэпчэкиний (холобур, дьон тугу эрэ көрдөстөҕүнэ)?
А) Олус ыарахан, куруук сөбүлэһэбин, ону тэҥэ дьону хомотуохпун куттанабын. Б) «Суох» диэччибин, ол эрээри кэнниттэн улаханнык кэмсинэбин. В) Бэйэм интэриэспин утарар, эбэтэр кыаҕым суох буоллаҕына, холкутук аккаастыыбын.
7. Ким баҕатын, наадыйыытын маҥнайгы уочарат толоро сатыыгын?
А) Оҕолорум, кэргэним, аймахтарым наадаларын маҥнай толоробун. Б) Быһыытыттан-майгытыттан көрөн, гынан баран үксүгэр атыттарга көмөлөһөр курдукпун. В) Маҥнай бэйэм туспар кыһаллабын, онтон биирдэ кыах баарынан атыттарга көмөлөһөбүн.
8. Бэйэҥ доруобуйаҕар хайдах сыһыаннаһаҕын?
А) Туох эрэ улаханнык ыарыйдаҕына биирдэ көрүнэбин. Б) Ыарыйдахпына бырааска барабын, эмтэнэбин. В) Эрдэттэн доруобуйабын кэтээн көрөбүн, битэмиин иһэбин, массааска барабын.
9. Бэйэҕин атын дьону кытта тэҥниигин дуо?
А) Куруук тэҥнэнэбин. Оттон атыттар ордуктарыттан, баайдарыттан, үчүгэйдэриттэн хомойобун. Б) Сороҕор тэҥнэнэбин, ол миигин инним диэки дьулуһарбар көмөлүүр В) Суох, мин бэйэбин урукку бэйэм эрэ кытта тэҥнэнэбин.
10. Бэйэҕэр туох эрэ үчүгэйи (таҥас, баҕарбыт малгын, минньигэһи) атыыластаххына:
А) «Сыанатын, ити кэриэтэ дьоммор тугу эрэ ылбаккабын» диэн суобастанабын. Б) Сэдэхтик атыылаһабын. Кыратык кэмсинэбин эрээри үөрэбин. В) «Мин маны ылыахтаахпын, бэйэбэр бэлэх оҥоһуннум» диэн олус үөрэбин уонна астынабын.
ТҮМҮГҮ ААҔЫЫ (баалгын аах):
- 10-тан 16 баалга диэри: Эн бэйэҕэр олус кытаанахтык сыһыаннаһаҕын. Бэйэҕин тускар хамсаммаккын, дьон туһугар олорор курдуккун. Алҕаһы оҥордоххуна, бэйэҕин бырастыы гыммаккын, кириитикэлиигин. Бэйэни таптааһын – бу дьоллоох буолуу төрдө. Бэйэҥ баҕаҕын истэргэ, кыратык да буоллар бэйэҕэр болҕомто уурарга (сынньанарга, бэйэҕин хайҕанарыгар) үөрэн.
- 17-тэн 23 баалга диэри: Эн бэйэҕин сороҕор таптыыгын, сороҕор суох. Сорох түгэннэргэ бэйэҕин көмүскэнэр, интэриэскин туруулаһар кыахтааххын, ол эрээри сороҕор дьон санаатын ордук үрдүктүк тутаҕын. Бэйэҕэр өссө элбэхтик махтанарыҥ, туохтан үөрэрин-хомойорун туһунан толкуйдууруҥ буоллар, олоҕуҥ өссө чаҕылхай уонна чэпчэки буолуо этэ. Бэйэҕин буруйдуургун тохтот!
- 24-тэн 30 баалга диэри: Эн бэйэҕин дьиҥнээхтик таптыыгын! Эҕэрдэлиибит! Эн доруобай өй-санааҕа, бэйэни үрдүктүк тутууга тиийбиккин. Бэйэҥ кылааккын, кыаххын үчүгэйдик билэҕин. Алҕастартан куттаммаккын, олохтон үөрэҕин уонна бэйэҕин харыстанаҕын. Бэйэтин таптыыр киһи тулалыыр дьонугар эмиэ сырдыгы, сылааһы, дьолу эрэ бэлэхтиир. Ити курдук салгыы олор уонна сайын!