Куйаар ситимэ киэҥ эйгэни хабар, батсаапка тахсыбыт араас сонуннар, ол быыһыгар араас бэрэбиэркэлэммэтэх чахчылар түргэнник тилийэ тарҕаналлар.
edersaas.ru
Бүгүн батсаабынан Үөһээ Бүлүү улууһугар Далыр уонна Мэйик нэһилиэктэригэр сүөһү-сылгы охтон түстэ да өлөн хааларын туһунан сурах тарҕанна. Ол чахчытын билээри биһиги төлөпүөнүнэн эрийэ сылдьыбыппытыгар Үөһээ Бүлүү улууһунааҕы Бэтэринээрийэ управлениетын начаалынньыга Людмила Бугулова маннык кэпсээтэ:
– Батсаап бөлөхтөрүгэр Мэйиккэ, Далырга сүөһү—сылгы охтон түстэ да өлөр диэн олоҕо суох суруйуулар тарҕаннылар. Ити нэһилиэктэргэ ветучаастак сэбиэдиссэйдэрин кытары кэпсэтэ сырыттым. Далырга биир сылгы күлүмэнтэн куотан, эргэ өтөх сууллубут тутуутугар маска атыллан өлөн, сытыйбытын булбуттара, Мэйиккэ түөрт ыччат сылгыны эһэ тарпыта, Дүллүкүгэ икки субан сүөһү аһыы оту сиэн сүһүрбүтэ.
Быйыл олус куйаас сайын буолла. Ол курдук, балачча уһун кэмҥэ халлаан 30-тан тахса кыраадыска тиийэ итийэн, ийэ сиргэ, буорга уонунан сылларга саһан сыппыт эмфизематознай карбункул (кылгатан, эмкар), сахалыыта “хааһырҕас” диэн сүөһү сыстыганнаах ыарыыта Мэйик нэһилиэгэр көбөн, тиэргэн иһигэр аһыы турбут үс ыйдаах ньирэй өллө. Өлүктэн патматырыйаал ылан, микроскуобунан чинчийэн, эмкар ыарыыны көбүтэр грамположительнай палочканы булан итиэннэ лабораторияҕа баар кыылларга (икки морской свинкаҕа) биоборуоба оҥорон, бигэргэттибит. Онон, Мэйик нэһилиэгэр от ыйын 21 күнүттэн харантыын биллэрилиннэ, сүөһү киириитэ—тахсыыта булгуччулаахтык бобулунна. Үүтү туттарыыга чэгиэн сүөһүгэ хаарчах суох.
Хааһырҕас ыарыыны утары сыллата күһүн аайы үс ыйын туолбут ньирэйиттэн саҕалаан, түөрдүгэр диэри саастаах ыччат сүөһүгэ барыларыгар быһыы бэриллэр. Бу ньирэй быһыы ылар кэмэ кэлэ илик буолан ыарыйда. Бэтэринээринэй управление исписэлиистэрэ бу күннэргэ тахсаннар, үс ыйдарын туолбут борооскуларга, субан сүөһүлэргэ эмкары утары быһыы биэрдилэр. Нэһилиэк ынах сүөһүтэ барыта быһыллан, бүтэһик ыалдьыбыт сүөһү көстүбүтун кэнниттэн 14 хонон баран, эбии ыалдьыбатахтарына, нэһилиэк харантыынтан босхолонорун, быһыы ылбыт сүөһү этэ 14 хонон баран сиэниэн сөбүн, хотоннор булгуччу эминэн ыстарыллыахтаахтарын туһунан нэһилиэнньэҕэ өйдөтөр-сэрэтэр үлэни ыыттылар. Хааһырҕас (эмкар) ыарыы куйааска көбөр, киһиэхэ уонна сылгыга сыстыбат, ынах сүөһүнү хабар, сүрүннээн ыччат сүөһү 3 ыйыттан саҕалаан 4 сааһыгар диэри сыстан ыалдьыан сөп.
Биһиги бэтэринээринэй чинчийэр лабораториябыт ханнык баҕарар сыстыганнаах ыарыылары билэргэ, биоборуобалары туруорарга анаан: барааннары, куруолуктары, морской свинкалары уонна маҥан кутуйахтары иитэр. Түмүкпэр этиэм этэ, батсаап нөҥүө тарҕанар сонун барыта кырдьык буолбатах, тустаах сулууспаттан, исписэлиистэртэн ыйытан балаһыанньаны дьиҥнээхтик билэр ордук!
Раиса Сибирякова, «Саха сирэ» хаһыат, edersaas.ru