Үөһээ Бүлүүгэ XV Олоҥхо ыһыаҕар аан бастакытын саха кыллаах-чаачардаах инструменыгар кылыһах кырыымпаҕа «Кыл кылыһах алыптаах дорҕооно» күөн-күрэс бэс ыйын 20 күнүгэр үрдүк таһымҥа ыытылынна.
Сабыс саҥа балаҕаҥҥа доҕоттор көрсүһүүлэрэ, биир санаалаахтар түмсүүлэрэ олус истиҥ эйгэҕэ төрүт дорҕоон доҕуһуолунан 14:30-19:30 ч. буолла. Үөһээ Бүлүү, Бүлүү, Кэбээйи, Амма, Нам, Мэҥэ Хаҥалас, Уус Алдан, Хаҥалас, Таатта, Чурапчы улуустарыттан, Дьокуускай куораттан кылыһах кырыымпаҕа толорооччулар маастардар Руслан Габышев (Майа), Андрей Осипов (Нам), Руслан Захаров (Нам), Василий Тимофеев (Уус Алдан), Дмитрий Ченянов (Мэҥэ Хаҥалас), Семен Неустроев (Амма), Николай Аржаков (Дьокуускай) инструменнарыгар бэйэлэрин дорҕооннорун иһитиннэрдилэр.
Дьүүллүүр сүбэҕэ — Анна Томская («Кыл Саха» бөлөх салайааччыта, СР үтүөлээх артыыһа), Руслан Габышев (маастар уонна импровизатор-толорооччу, «Кыл Саха» бөлөх солиһа, СР культуратын туйгуна) уонна Үөһээ Бүлүүттэн Айсен Кысылбаиков үлэлээтилэр. Аҕыйах сыл иһигэр кыл струналаах кырыымпаҕа үлэ түмүгэр толорооччулар, инструмены оҥорооччулар эбиллэн иһэллэриттэн олус үөрдүбүт, долгуйдубут. Омук уратытын көрдөрөр, кини олоҕор-дьаһаҕар барсар саха омук төрүт дорҕоонун сөргүтэр, сайыннарар сыалтан, оонньуур ньымалары кэтээн көрөр, киэҥ эйгэҕэ таһаарар соруктан күрэх маҥнайгытын Үөһээ Бүлүү сиригэр ыытыллыбыта олус улахан суолталаах буолар. Үөһээ Бүлүү саха инструменнара оҥоһуллан тахсалларыгар олук уурбут сир буолар. Манна 1978 с.»Сэргэ» инструменнары оҥорор мастарыскыай Саха сиригэр аан бастаан тэриллибитэ. Олоҥхо ыһыаҕын чэрчитинэн бу мастарыскыайга үлэлээбит, айбыт-туппут ытык кырдьаҕас маастардары Василий Степанович Тимофеевы, Пантелеймон Михайлович Борисовы кытта көрсүһүү, кэпсэтии-сэлэһии Дьокуускайдааҕы Муусука уонна фольклор түмэлин тэрээһининэн, фольклорист Варвара Обоюкова тэрийиитинэн бэс ыйын 19 күнүгэр буолан ааспыта. «Кыл кылыһах алыптаах дорҕооно» күөн-күрэс ирдэбилинэн кыттааччы бэйэтэ бэлэмнэнэн кэлбит матыыптарын толоруута уонна олонхо сюжетыттан хоһуйуута буолла. Олоҥхо сюжетыттан хоһуйууттан бары да олус долгуйбуппут, хайдах-туох көрдөрүөххэ сөбүй диэн ырытыспыппыт. Иллэрээ күннээҕи күрэс көрдөрүүтүнэн бу түһүмэх олус интэриэһинэйдик ааста. Олоҥхону үрдүктүк хоһуйан, дорҕоонунан көрдөрөн, барыбыт соһутан-үөрдэн Амматтан «АММА КЫЛЫҺАХ» төрүт дорҕоон бөлөҕө (салайааччы В.А. Неустроев) бу күөн-күрэс Гран-при (кылаан чыпчаал) хаһаайыннара буоллулар. Василий Алексеевич-Баян Бааска олус сөп хайысханан үлэлиирэ өссө иккис айымньылара көрдөрдө, ол курдук аатырбыт Устин Нохсоров матыыптарын, тойугун-оһуохайын кыл струнаҕа ыллатан иһитиннэрдилэр. Бөлөҕүнэн толорууга I үрдэли — Нам улууһуттан «НАМ КЫЛЫҺАХ» (салайааччы М.С.Григорьева) ылла. Бу бөлөх быйыл саҥа тэриллээт бэйэтин киэҥник биллэрдэ, Дьокуускай куорат сценатыгар тахсан улахан биһирэбили ылбыт ураты сахалыы тыыннаах, дэгэрэҥ тэтимнээх бөлөх буолар. Олус кэрэ, сахалыы ырыаны-үҥкүүнү доҕуһуоллуур «Дьиэрэй» бөлөх эмиэ аҕыйах сыллааҕыта Майаҕа тэриллэн барыбытын үөрпүтэ, пандемия бириэмэтигэр телевизорга көстөн дьон-сэргэ кутун туппута. Бэҕэһээ кинилэр саха матыыптара икки куолаһынан кыл струнаҕа арахсан бэккэ дьиэрэйбитэ. Аҕыйах баалынан хааланнар бөлөхтөр икки ардыларыгар күрэс II үрдэл — Мэҥэ-Хаҥалас «ДЬИЭРЭЙ» (сал. У.М.Ефремова) буолла. Ону таһынан быйыл саҥа саҕалаабыт бөлөхтөр Кэбээйиттэн «САЙДАМ» (салайааччы И.Г.Кобякова) — III үрдэл, Бүлүүттэн «АЛГЫС» (сал. А.П.Евсеева) «Кэскиллээх бөлөх» анал аат ыллылар. Хаҥаластан «ТӨРҮТ ДОРҔООН» (сал. Л.В.Харитонова) «Саргылардаах бөлөх» ааты композитор Адам Скрябин айымньыларын толорон ылбыттара биһирэбиллээх. Биирдиилээн толорооччуларга күөн-күрэскэ 11 киһи кыттыыны ылла. Хас биирдиилэригэр, мин бэйэм ааппыттан, саха дорҕооно сайдарыгар биһигини кытта тэҥҥэ үлэлии, айа-тута сылдьалларыгар махтанабын. Ол курдук Намтан Мария-Маайа Григорьеваҕа, Тааттаттан Элеонора Марковаҕа, Хаҥаластан Оксана Матвееваҕа, Намтан маастарга-толорооччуга Руслан Захаровка (бу күрэскэ ох сааҕа чаачар-кылыһахха оонньоон көрдөрдө), Уус Алдантан маастар-толорооччуга Василий Тимофеевка, Чурапчыттан Сардаана Макароваҕа, Дьокуускайтан маастар-толорооччуга Николай Аржаковка, Бүлүүттэн Матрена Кириллинаҕа (оҕолоро төрөөбүт күнүгэр кыл кылыһах бэлэхтээннэр оонньоон эрэрэ кэрэхсэбиллээх). Кинилэр бары бу күрэс анал ааттарын ыланнар биһирэннилэр. Биирдиилээн толорууга барыларыттан чаҕылхайын көрдөрөн, кыл кылыһахха сахалыы доҕуһуолга инники иһэр бары ытыктыыр киһибит Василий Алексеевич Неустроев (Амма улууһа) — I үрдэли ылла. Уустук айымньылары үрдүк струнаалаах кылыһах-кырыымпаҕа флажолетнай толоруунан көрдөрөн Кэбээйи улууһуттан Ирина Кобякова II үрдэли ылан үөрдэ-соһуйда. Киниэхэ өссө маастар Руслан Габышев уонна «Кыл Саха» анал бирииһэ — кыл кылыһах инструмент туттарылынна. Үһүс миэстэ Үөһээ Бүлүүгэ хаалла, ол курдук Сергей Ивановка III үрдэл туттарылынна. Күрэс бары кыттыылаахтара олус үөрэн, көрсүһүүттэн-алтыһыыттан дуоһуйан, хаһаайыннар Үөһээ Бүлүүлэр толору астаах сандалыларыттан астынан, аныгы күрэхтэргэ көрсүөхпүт, Дьокуускай куоракка аны Үс Хатыҥҥа Туймаада Ыһыаҕын бары бииргэ аһыллыытыгар оонньуохпут диэн бигэ эрэллээх тарҕастылар. Махтал буоллун тэрийээччилэргэ улуус баһылыгар В.С.Поскачиҥҥа, улуус култуураҕа уонна духуобунай сайдыытын управлениетын начальнигар С.С. Петроваҕа, күрэс сүрүннээччилэригэр Үөһээ Бүлүүтээҕи норуот дьиэтин специалиһыгар Айсен Гаврильевич Кысылбаиковка уонна Өрөспүүбүлүкэтээҕи норуот айымньытын дьиэтигэр, отдел специалиһыгар Любовь Ивановна Васильеваҕа! Үөһээ Бүлүүгэ Олоҥхо ыһыаҕар кыл кылыһах алгыстаах дорҕооно эрэллээхтик, кэскиллээхтик дьиэрэйдэ!
Күөн-күрэс бэрэссэдээтэлэ, С.А.Зверев-Кыыл Уола аат.Үҥкүү театрын «Кыл Саха» төрүт дорҕоон бөлөҕүн салайааччыта Анна ТОМСКАЯ