КЭПСЭЭН: Түөкүттэр ойуур иһигэр, хараҥа уулуссаҕа туран кэтэспэттэр…
Түүн ортото. Куорат үрдүнэн тыас-уус аҕыйаан, дьон барыта утуйар ууга куустаран, дириҥ түүллэрин эйгэтигэр усталлар. Айыына эмиэ, үлэтигэр күнү быһа сүүрэн-көтөн, сылайан-элэйэн кэлэн, дьыбааныгар төбөтүн уураатын кытта, күүскэ утуйбута.
Түннүгүнэн ый сырдыга киирэн, кыыс утуйар хоһун иһин кистэлэҥнээхтик сырдатар. Остуол үрдугэр турар кыра чаһыы тыаһа эрэ иһиллэр. Эмискэ, уу чуумпуну хайа тардан, остуол үрдүгэр быраҕыллыбыт суотабай төлөпүөн тырылаан барда.
Айыына дьик гынан уһугунна. Кини хараҕын сатаан аспакка, илиитинэн харбыалаһан төлөпүөнүн булла. Экран күөх сырдыга хараҕын саатарда. Билбэт нүөмэрэ…. Түүн ортото ким эрийдэҕэй? Дьон үксүн маннык кэмҥэ куһаҕан сонуну эрэ биллэрээри эрийэллэрин кыыс ис сүрэҕинэн сэрэйдэ.
Кини тарбаҕа титирээбитинэн от күөх төлөпүөн тимэҕи баттаата уонна кулгааҕар даҕайда.
— Алло? — диэн кыыс саҥата нэһиилэ таҕыста. Төлөпүөн нөҥүө эр киһи кытаанах, дьыалабыай, тоҥ куолаһа иһилиннэ.
— Здравствуйте. Это Аина Николаевна? — диэн саҕалаата эр киһи. Кини куолаһа олус итэҕэтиилээхтик уонна дьаһаллаахтык иһиллэрэ.
— Ммм… Да, это я, — кыыс өйө-санаата ситэри уһуктан биэрбэккэ, муунтуйан олордо.
— Вас беспокоит следователь Главного управления МВД, майор полиции Смирнов Алексей Викторович. Ваша мать, Мария Петровна, сейчас находится у нас в отделении.
Бу тыллартан Айыына төбөтүгэр араас санаа чаҕылҕан түспүтүн курдук ыһылла түстэ. Уйулҕата хамсаан, тыына хаайтарда. Ийэтэ? Ийэтэ хайдах полицияҕа түбэһиэй? Кини дэриэбинэҕэ, дьиэтигэр утуйа сытыахтаах буоллаҕа дии.
— Ийэм? Туох буолла? Кини хайдах полицияҕа тиийдэ? Тугу гыммытый? — кыыс куолаһа биллэ үрдээтэ, өйдөөбөккө сахалыы аллайда, хараҕын уута таҕыста.
— Успокойтесь, Аина Николаевна, — эр киһи саҥата өссө кытаатта, ол эрээри итэҕэтэр, «көмөлөһөр» дириҥ уобарастаах буолла.
— Вашу мать обманули мошенники. Они пытались оформить на нее кредит и перевести все ее сбережения. Мы вовремя вмешались, но ситуация критическая. Сейчас идет секретная операция по поимке преступников.
Айыына сүрэҕэ күүскэ тэбэр. Кини хараҕар ийэтин, сааһырбыт, күн сирин барытын сырдыгынан эрэ көрөр, кими баҕарар итэҕэйэр ыраас майгылаах дьахтар уобараһа көстөн кэллэ. Ийэтэ кырдьык албыннарга түбэһиэн сөптөөх. Билигин кини туох эрэ хараҥа хоско, куттанан, уолуйан олороро буолуо диэн санааттан кыыс ис-иһиттэн аймаммытынан барда.
— Мин тугу гыныахпын сөбүй? Туох көмө нааданый? Мин билигин тиийэбин дуо? Отделениеҕа барабын дуо? — диэн Айыына ыксаан, таҥаһын көрүнэрдии, оронтон туран барда.
— Нет, приезжать не нужно. Вы сорвете операцию, — быһа этэн тохтотто «майор».
— Чтобы мы смогли отследить транзакцию и поймать преступников с поличным, нам нужно спровоцировать их систему. Для этого вам необходимо прямо сейчас, через мобильный банк, перевести сто тысяч рублей на специальный безопасный счет государственного резерва. Как только мошенники попытаются перехватить эту сумму, мы их арестуем, а деньги моментально вернутся на ваш баланс. Это единственный способ спасти деньги вашей матери и не дать мошенникам уйти.
Айыына өйө-санаата ытыйылынна. Сүүс тыһыынча солкуобай… Бу кини хас да ый устата нэһиилэ мунньуммут харчыта этэ. Дьиэтин өрөмүөннүөм диэн ууруммута. Ол эрээри, ийэтэ баар суох саамай күндү киһитэ буоллаҕа дии. Ийэтин туһугар кини тугу барытын биэрэргэ бэлэм!
— Сүүс… сүүс тыһыынча дуо? Сөп… сөп, мин билигин, — кыыс кулгааҕар төлөпүөнүн ибили баттаан туран, иккис илиитинэн мобильнай баанын сыһыарыытын арыйда. Экраҥҥа харчытын суумата көһүннэ.
— Только ни в коем случае не кладите трубку и никому не звоните. Если информация утечет, мы привлечем вас к уголовной ответственности за разглашение тайны следствия. Вы меня поняли? — эр киһи саҥата модьуйар, куттуур куоласка кубулуйда.
Кыыс тарбахтара сууманы суруйар — «100 000» диэн сыыппаралары бэчээттээтилэр. Эр киһи «куттала суох счет» нүөмэрин ыытта. «Ыытарга» диэн тимэҕи баттыырга биир эрэ хамсаныы хаалла. Хараҕар ийэтин түөкүттэргэ албыннатан, харчыта суох хаалан иэдэйбитэ көстөн ааста.
Ол эрээри… Быһаарыылаах, кып-кыра сөкүүндэҕэ, Айыына өйүгэр туох эрэ тык гынна. Санаатын дириҥ түгэҕиттэн, хаһан эрэ аахпыт, истибит сэрэтиитин кыыма өрө күөдьүйдэ. Кини суруналыыс доҕоро маннык албынньыттар тустарынан ыстатыйа суруйбутун, тэлэбиисэргэ куруук сэрэтэллэрин, полиция хаһан даҕаны төлөпүөнүнэн эрийэн харчы көрдөөбөтүн туһунан санаан кэллэ.
«Тохтоо… — диэн кыыс ис санаата саҥарда. — Тоҕо полиция миигиттэн, боростуой кыыстан, сүүс тыһыынчаны көрдүүрүй? Судаарыстыба бэйэтэ харчыта суох дуо? Тоҕо мин дьиэбэр баар харчым ийэм дьыалатыгар көмөлөһүөхтээҕий?» Дьулаан куттал уонна араас санаа икки ардыгар охсуһуу саҕаланна. Айыына тыынара бытаарда, төлөпүөнүн экраннарын өссө төгүл одууласта.
«Ыытарга» диэн тимэх күп-күөх өҥүнэн умайан турар. Биир тарбах хамсаныыта — уонна мунньуммут харчыта суох буолар.
— Аина Николаевна, почему вы медлите? Время идет на секунды! Преступники могут скрыться! — төлөпүөн иһигэр «майор» куолаһа кыйыттан иһилиннэ. Кини саҥатыгар полиция үлэһитигэр баар буолуохтаах тулуур уонна көнө майгы буолбакка, уолутуу, ыксатыы, албын тыына билиннэ. Бу саҥа кыыс өйүн-санаатын толору ыраастаата. Куттала уонна ыксала тута сүттэ. Ол оннугар өһөс, сэрэхтээх буолуу санаа үөскээтэ.
— Сэрэн, — диэтэ Айыына, куолаһа билигин куттаммыт кыыс саҥатыгар буолбакка, холку уонна кытаанах этэ.
— Мин харчы ыыппаппын. Мин билигин бэйэм дьуһуурунай чааска уонна ийэбэр эрийэн барытын чуолкайдыам.
— Вы не имеете права! Это статья! Мы заведем на вас дело! — эр киһи хаһыытыырга дылы буолла, маат-куут тыллар кытта иһиллэн аастылар. Дьиҥнээх полиция үлэһитэ хаһан да маннык саҥарыа суоҕун Айыына дьэ итэҕэйдэ. Кини туох да саҥата суох төлөпүөнүн араарда.
Хос иһэ эмиэ чуумпунан туолла. Ол эрээри кыыс сүрэҕэ син биир күүскэ тэбэр. Сүүһүттэн тымныы көлөһүнэ саккыраабытын биирдэ билэн, илиитинэн сотунна. Харчытын тутан хаалбыт, албыҥҥа киирбэтэх буолан баран, ийэтин туһугар долгуйуута син биир баар, ханна барыай? Кини ийэтин нүөмэрин булан эрийдэ.
Төлөпүөн уһуннук «туут-туут» диэн тыаһаата. Хас биирдии сөкүүндэ чаас курдук уһаата. Арай ийэтэ кырдьык куһаҕаҥҥа түбэспит буоллаҕына? Арай, алтыс-сэттис гудок кэнниттэн, уутун быыһыгар, сылаас, олус чугас уонна күндү куолаһа иһилиннэ:
— Алло… Айыына? Хайа, туох буоллуҥ, түүн ортото? Барыта этэҥҥэ дуо? — ийэтэ симик куолаһынан ыйытта. Бу куолаһы истээт, Айыына сүрэҕиттэн ыар таас быраҕыллыбыкка дылы буолла. Кини саннылара чэпчээтилэр, сирэйигэр мичээр көһүннэ, хараҕын уута, үөрүүттэн уонна уоскуйууттан, иэдэһинэн сүүрдэ.
— Ийээ… Ийээ, барыта этэҥҥэ. Эн дьиэҕэр сытаҕын дуо? Барыта үчүгэй дуо? — кыыс куолаһа иэйиилээхтик иһилиннэ.
— Дьиэбэр утуйа сытабын. Туох буолла? Ыт түүн ортото үрэн уһугуннарбыта, онуоха эбии эн эрийдиҥ… Куттаама эрэ.
— Суох, суох, ийээ. Барыта үчүгэй… Эн куоласкын истиэхпин баҕардым. Туох да буолбата. Утуй, сарсын бэйэм эрийиэм. Мин эйигин олус күүскэ таптыыбын.
— Туох эрэ куһаҕаны түһээтиҥ дуо? Утуй, барыта үчүгэй. Мин эмиэ таптыыбын, — ийэтэ холкутук уонна сылаастык саҥаран баран төлөпүөнүн уурда.
Айыына төлөпүөнүн түөһүгэр сыһыары тутан, өр баҕайы олордо. Олоҕор саамай дьулаан уонна быһаарыылаах мүнүүтэлэри ааспытын кини билигин дьэ өйдөөтө. Билиҥҥи үйэҕэ уоруйахтар, түөкүттэр ойуур иһигэр, хараҥа уулуссаҕа туран кэтэспэттэр.
Сылаас оронугар сыттаҕына, кини өйүн-санаатын, уйулҕатын, иэдээннээх кутталын нөҥүө киирэн, баайын-дуолун былдьыахтарын сөп эбит. Куттал — саамай күүстээх уйулҕа. Киһиэхэ саамай күндүтүнэн — чугас дьонунан, төрөппүтүнэн саба түһэллэр. Албынньыттар ол психологияны олус үчүгэйдик билэллэр. Ол эрээри, уоскуйуу уонна истэ-билэ сылдьыы бу маннык кутталы кыайар кыахтаахтарын кыыс бэйэтин холобуругар бигэргэттэ. Кини төлөпүөнүн ылан, баан сыһыарыытын араарда. Ол кэнниттэн киниэхэ эрийбит нүөмэри «Хара испииһэккэ» уонна полиция түөкүттэри бэлиэтиир баазатыгар ыытта.