Тороху дэҥнии сыспыт күнүн, балаҕан ыйын ахсыһын, Шелопугин «иккистээн төрөөбүт күнүм” диэбитэ.
Баазаларыгар кэлэн кулуhуҥҥа оргуйбут грузинскай чэйи астына ыймахтаабыттара, пуобардара минньигэсчэй бэйэлээхтик буhарбыт тушуонка миинин тото-хана испиттэрэ. Миинин иhэн баран, Шелопугин кутаа аттыгар дүлүҥҥэ олорон, тимир куруускаҕа итии уу ылбыта. Ылтаhын бааҥкаттан кофе баhан ылан куруускатыгар куттубута. Кофе минньигэс сыта уол сүрэҕин көрбүтүнэн киирбитэ.
— Фоке, — диэн ботугураабыта эдэр картограф.
“ Фоке ”
Шелопугиннар күѳх мыраан кытыллардаах Ингода ѳрүс биэрэгэр турар Атамановка сэлиэнньэтин илиҥҥи ѳттүгэр баар Матюгин аатынан уулуссаҕа олорбуттара.
1949 сыл сайыныгар Шелопугиннар эбиллибиттэрэ: ийэлэрэ балыыһаттан уол оҕолонон тахсыбыта. Уолу хос эһэтин аатынан Павел диэн ааттаабыттара. Павлуша аатыгар олус барсар, мылталлыбыт тѳп-тѳкүнүк сирэйдээҕэ. Кини кыратыгар иринньэх этэ. Субу-субу ыарытыйара. Сэниэтэ суох курдуга. Ийэтин эмиийин эмэ сытан утуйан буккураан хаалара. Онуоха холоотоххо, киниттэн биир сыл аҕа эдьиийэ Ксюша мотоҕоно курдук этиргэн, тэтэркэй иэдэстээх, “Алёнка” сакалаат хаҕыгар ойууламмыт кыыһы санатара.
Павлик баччырыгар тиийэн, алта ыйыттан, дьэ, арыый буолбута, үгээрдиирэ-дьаҥныыра аччаабыта. Биирин ааһан иһэн хааман туллаҥнаабыта. Эдьиийинээҕэр хойут тылламмыта. Үс сааһыгар чугаһаан баран наадатын додо курдук быһаарсар “сүүнэ” киһи буолбута. Ол эрэн сорох тыллары дорҕооннорун миэстэтин атастаһыннаран саҥарар этэ. Холобур, “кофе” диэн тылы “фоке”, “ыскаап” диэни “ыксаап» диирэ.
Ийэтэ күнүс уолун түһэҕэр кѳтѳҕѳн олорон үѳрэтэрэ:
— Чэ, эрэ, Павлуша, “Ко — тик” диэ эрэ.
— Токик, — уола кыһалҕата суох үтүктэрэ уонна ийэтэ, эдьиийэ күлэллэриттэн үѳрэн эмиэ күлэн дьабайара.
— Кофе, — тохтуу түһэн, тыын ылан баран, ийэтэ салгыы саҥардара.
— Фоке, — кыра киһи иҥнигэһэ суох улгумнук үтүктэрэ. Дьонноро эмиэ күлсүбүттэриттэн саҥа таһааран бэрт кѳрүдьүѳстүк күлэн дьабайара. Павлик күлэриттэн эдьиийэ Ксюша ѳссѳ эбии күлэн чаҕаарыйара.
— “Ко” диэриий, — аны эдьиийэ кѳрдѳһѳрѳ.
— Ко, — биир сүһүѳҕү сурдьа тута хатылыыра.
— Аны билигин “фе” диэ, — аны ийэтэ тыл иккис сүһүѳҕүн үтүгүннэрэрэ.
— Фе, — уолчаан мүчүҥнүү-мүчүҥнүү үтүктэрэ.
— Буот! Сатаатаҕыҥ ити дии! Билигин холбуохха эрэ. “Ко-фе”, — Ульяна уолун баттаҕын имэрийэрэ уонна сүһүѳхтээн этэрэ.
— Фо-ке! – оҕото эмиэ сүһүѳхтээн хатылыыра.
— Оо, дьэ! Эмиэ “фоке”! – ийэтэ күлэн лыҥкынатарыттан, эдьиийэ чачыгыраччы күлэриттэн Павлуша эмиэ ымайара, үѳрүүтүттэн атахтарынан сууралыыра. Уолчаан уларытан саҥарар тылыттан сиэттэрэн Шелопугиннар бары кофены “фоке” диэн ааттыыр буолбуттара. «Фоке» бырааһынньыктарга эрэ иһиллэр күндү утах этэ. Оттон уолларыгар «Фокин» диэн таптал аат иҥпитэ.
Максим Ксенофонтов