Өйүн тута сылдьар киһиэхэ хара көлөһүнүнэн, үлэлээн булбут харчытын барытын оонньууга «кутан» кэбиһэрин өйдүүр олус уустук. Бу кэпсээни пуойаска бииргэ айаннаан испит орто саастаах эр дьон кэпсэтиилэриттэн истибиппин хайдах баарынан суруйабын.
Дьон үксэ маны «ыарыыга ылларыы» дии саныыр. Чахчы ити саамай ыарахан, киһини иһиттэн сиир, өйүн-санаатын уларытар дьиҥнээх «ыарыы» эбит. Лудомания диэн ааттаах көстүбэт сиэмэх.
Мин тутатына оонньооччу буолбатаҕым. Ыарыыга ылларыы устуоруйата олох атынтан саҕаламмыта. Кырдьыгы этэр олус ыарахан да буоллар, билинэбин — мин арыгыһыппын. Билигин арыгыттан эмтэнэн, үтүөрэн, көнө суолга тахсан эрэбин дии саныыбын. Олоҕум биир хараҥа кэрчигиттэн арахсан, арыгыттан аккаастанар туһуттан, мин олох атыҥҥа, аны виртуальнай казиноҕа ставка угуутугар умса түспүтүм.
Бастаан утаа ити көннөрү миигин сэргэхситии, санааны аралдьытыы эрэ курдук буолара. Түүнүн утуйбакка, төлөпүөнүм экраанын мэлдьи одуулаһан олорон оонньуурум. Бэйэбин испэр мэлдьи албыннанарым уонна онтубар чахчы итэҕэйэрим.
«Хата арыгы испэппин. Атын дьон курдук ханна да итирэн баран охтубаппын, айдаарбаппын», «Үлэлээн ылбыт харчыбын, хайдах баҕарар туһанар бырааптаахпын» диэн санаанан салайтарарым. Бастакы кыра сүүйүүлэр хааммын оонньотоллоро, эн ураты кыахтааххын, табыллыаххын сөп диэн албын санааҕа киллэрэллэрэ.
Онтон… онтон оонньуур харчым суумата улаатан барбыта. Иэс ыларым, кирэдьииттэргэ киирэрим. Кэргэним хамнаһын, дьиэҕэ аска-үөлгэ диэн ууруллубут харчыны кистээн ыларым. Саамай кутталлааҕа — мин ити «хамсаныыларбын» ыарыы диэн билиммэт этим, миэхэ туох эрэ кыһалҕа баар диэн өйбөр да охсуллубатаҕа.
Барыта кэминэн, барыта миигиттэн тутулуктаах, хонтуруолга баарын курдук санаммытым.
«Иэспин сарсын хайаан да төлүөм, биир эрэ сүүйүү хаалла» диэн төлөпүөммүн кыбына сылдьар буолбутум. Бу албын санаанан мин түөрт сыл устата олорбутум. Түөрт сыл!
Онтон арыгылыыр ыарыыбыттан эмтэнээри реабилитационнай кииҥҥэ киирбитим. Дьэ, онно сытан, психологтары кытта үлэлэһэн баран, мин олоҕум дьиҥнээх хартыынатын көрбүтүм. Бастакыбын уонна саамай чуолкайдык лудоман буоларбын өйдөөбүтүм. Арыгыһыт буоларым таһынан, оонньууга төбөбүнэн түспүт ыарыһах эбиппин диэн чахчыны кытта сирэй көрсүбүтүм.
Ол эрээри, ити кырдьыгы кимиэхэ да эппэтэҕим. Барытын кистээн сылдьыбытым. Тоҕо диэтэргин, дьон миигин сэмэлиэ, буруйдуо диэн олус күүскэ куттанарым.
«Арыгыһыта да бэрт эбит, өссө оонньооччу буолбут, малын-салын барытын атыылаабыт» диэн сиилээннэр, ким да миигин өйдүө суоҕа, кэргэним быраҕыа дии саныырым. Оттон миэхэ, эр киһиэхэ, оннооҕор эмтэнэ сытар кэммэр атыттар харахтарыгар «үчүгэй» буолар баҕа санаам баһыйара. Мин тулабар дьон барыта миигин аһыныахтарын, өйдүөхтэрин баҕарарым, ол иһин оонньуурбун кистээбитим.
Ааспыт сылга биирдэ эрэ ити лудомания диэн дьаллыгы утары охсуһарга көмө көрдөөн анал дьоҥҥо тиийбитим. Ол кэмҥэ арыгыны испэт буолбутум ырааппыта. Ол гынан баран, оонньуурбун тохтоппотоҕум. Ол оннугар, арыгыһыттар «запойга» сылдьалларын курдук, уоттаах-күөстээх виртуальнай казиноҕа киирэрим.
Оонньууга ылларбыт киһи өйө-санаата хайдах үлэлиирий? Хас биирдии ставка аайы: «Билигин, бу сырыыга хайаан да сүүйүөм уонна тохтуом», — диэн албын санаа баар буолар. Бу — бэйэни албыннаныы саамай муҥутуур чыпчаала эбит. Мин хаһан да тохтообот этим. Сороҕор чахчы улахан суумалаах харчыны сүүйэн ылар түгэннэрим күөрэйэллэрэ. Ол эрээри, ол сүүйбүт харчыбын биир да кэпиэйкэтин ордорбокко, «өссө элбэҕи» диэн иҥсэҕэ баһыйтаран тутатына төттөрү кутан кэбиһэрим. Оттон хоттордоххо, кыаттардахха — туох баар күүскүнэн сүтэрбит харчыгын төннөрөргө баҕа санаа киирэн кэлэр.
Биири чуолкайдык өйдүөххэ наада — улахан сүүйүү диэн суох. Ыарыы эйигин албынныыр. Казино, хаарты, ставка — ити барыта киһини дьоллуур буолбатах, көннөрү кураанахтаан, өссө эбии иэскэ-күүскэ киллэрэн, олоҕу алдьатар ыарыы.
Билигин «ыарыыбын» кытта аһаҕастык охсуһабын. Ыарыыны билинии — үтүөрүүгэ бастакы, саамай ыарахан хардыы.Чэгиэн-чэбдик өй-санаа уонна дьиҥнээх олох — туох да сүүйүүлээх оонньууттан сүүс төгүл ордук.
Сайдам