Балаҕан ыйын 22 күнүгэр Ил Дархан Айсен Николаев Сунтаар улууһугар үлэлээтэ. Кинини кытта СӨ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы эбээһинэһин толорооччу Михаил Никифоров, «Арктик-Капитал» ХЭТ генеральнай дириэктэрэ Матвей Евсеев, СӨ Судаарыстыбаннай Мунньаҕын (Ил Түмэн) бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Александр Жирков, «Арктик-Капитал» ХЭУо салайааччытын сүбэһитэ Виктор Омуков, Ил Түмэн дьокутаата Андрей Николаев сырыттылар.
ҮС ЭТЭЭСТЭЭХ УҺУЙААН БЫЙЫЛ ҮЛЭҔЭ КИИРЭР ТУРУКТААХ
Сунтаар улууһугар «Демография» национальнай уонна «Дьахтар дьарыктаах буолуутун, оскуола иннинээҕи саастаах оҕолорго усулуобуйа тэрийии» федеральнай бырайыактар чэрчилэринэн 240 миэстэлээх оҕо саада тутулла турар.
Ил Дархан Cунтаар сэлиэнньэтигэр тиийээт, бу эбийиэк тутуутун хаамыытын кытта билистэ.
Коронавирус пандемията мэһэйдээн, тутуу кыраапыктан арыый да хойутаан иһэр. Ол да буоллар, үс мэндиэмэннээх баараҕай тутуу быйыл сыл бүтүөр диэри үлэҕэ киириэ диэн тутааччылар эрэннэрэллэр. Матырыйаал барыта кэлэн турар, онон үлэ тэтимирэр.
Тутар этэрээт байыастара – сэттэ эдэр ыччат бэдэрээтчиккэ көмөлөрө улахан. Билигин тутааччылар дьиэ тас бараанын тупсара, тутуу өһүөтүн сылааһы тутар матырыйаалынан бүрүйэ, итиэннэ уу ситимин тарда сылдьаллар.
Санатар буоллахха, уһуйаан дьиэтин тутууну федеральнай, өрөспүүбүлүкэ уонна олохтоох муниципалитет бүддьүөттэрэ үбүлүүллэр.
КОРОНАВИРУСТАН СЭРЭТЭР ҮЛЭ КҮҮСКЭ ЫЫТЫЛЛЫАХТААХ
Айсен Николаев улуустааҕы суһал ыстаап чилиэннэрин кытта сүбэ мунньахха сылдьан, коронавирус ыарыыта улууска билиҥҥи балаһыанньатын билистэ, инникитин ыарыы тарҕаныытын хонтуруолга тутар наадатын тоһоҕолоон эттэ.
Сунтаар улууһугар билиҥҥи туругунан уон киһи коронавируска сутуллубут. Пандемия саҕаланыаҕыттан уопсайа 90 киһи ыалдьыбыт.
Улуус баһылыга Анатолий Григорьев этэринэн, күн бүгүн түөрт ыарыһах инфекционнай балыыһаҕа, оттон алта киһи амбулаторнай эмтээһиҥҥэ сылдьар.
Манна даҕатан эттэххэ, оскуолалар эмиэ кыах баарынан ыарыыны сэрэтэр үлэни ыыталлар. Билиҥҥи туругунан, улуус киинин оскуолаларын үөрэнээччилэрэ биир күн оскуолаҕа, иккис күн дьиэҕэ (очнай, дистанционнай көрүҥнэр) үөрэнэллэр.
Суһал ыстаап улууска кэлэр-барар дьон ахсаанын кытаанах хонтуруолга тутар. Маҕаһыыннарга, уопсастыбаннай сиргэ-уокка дьон мааскалаах, бэрчээккэлээх, итиэннэ бэйэ-бэйэтиттэн тэйиччи сылдьарын күүскэ ирдииллэр.
СЕРГЕЙ ЗВЕРЕВ-КЫЫЛ УОЛУН ААТЫНАН УЛУУСТААҔЫ НОРУОТ АЙЫМНЬЫТЫН КИИНЭ АРЫЛЫННА
Сунтаар улууһа култуураны уруккуттан үрдүк таһымҥа тутар. Сайдыыны кытта тэҥҥэ хардыылаан, үйэлэри туораан кэлбит төрүт үтүө үгэстэрин ыһыктыбакка, билиҥҥи кэмҥэ илдьэ кэлбит бастыҥ оройуонунан биллэр.
Быйыл саха норуотугар уос номоҕо буолбут улуу киһи, норуот ырыаһыта, тыл сүмэтин маастара Сергей Афанасьевич Зверев-Кыыл Уола төрөөбүтэ 120 сыллаах үбүлүөйэ.
Онно анаан “Арктик-Капитал” ХЭУо тэрилтэ генеральнай дириэктэрэ Матвей Евсеев өйөөһүнүнэн улуус киинигэр 350 миэстэлээх баараҕай тутуу дьэндэйдэ.
Норуот айымньытын Киинэ олус сиэдэрэй көстүүлээх, аныгы ирдэбилгэ толору эппиэттиир, чахчы да тупсаҕай ис барааннаах тутуу.
УЛУУС ҮТҮӨ ДЬОНУНАН БААЙ
Үөрүүлээх быһыыга-майгыга үрдүк тырыбынаттан СӨ Ил Дархана Айсен Николаев Сунтаар улууһун туруу үлэһит дьонугар судаарыстыбаннай наҕараадалары туттартаата.
«Арассыыйа үтүөлээх учуутала» бэлиэни Сунтаардааҕы политиэхиньиичэскэй лиссиэй-интэринээт математикаҕа учууталыгар Инна Ивановаҕа, «СӨ доруобуйа харыстабылын үтүөлээх үлэһитэ» бэлиэни Сунтаардааҕы киин балыыһа кылаабынай бырааһын солбуйааччы Марианна Корниловаҕа туттарда. Ону сэргэ, СӨ Бырабыыталыстыбатын Грамоталарынан үлэ бэтэрээнэ, СӨ тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ Николай Егоров уонна Улуустааҕы хонтуруоллуур, ааҕар-суоттуур палаата бэрэссэдээтэлэ Ксения Семенова наҕараадаланнылар. «Гражданскай килбиэн» бэлиэлэри Матвей Егоровка уонна өр сылларга Күүкэй нэһилиэгэр баһылыктаабыт Федор Федоровка туттарда.
СӨ социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыытыгар кылаатын, уопсастыбаннай олоххо өр сыллаах таһаарыылаах үлэтин иһин СӨ биир саамай үрдүкү наҕараадатынан «Полярная Звезда» уордьанынан “Арктик-Капитал” тэрилтэ генеральнай дириэктэрэ Матвей Евсеев наҕараадаланна.
Айсен Николаев: «Маннык энтузиаст, үтүө дьон баар буолан, норуот баайа-дуола сыыска-буорга түспэккэ, үйэлэри уҥуордуур. Норуоккут туһугар үлэҕит-хамнаскыт, үтүө кылааккыт иһин махталбын тиэрдэбин!» — диэн наҕараадаламмыт дьоҥҥо-сэргэҕэ истиҥ эҕэрдэтин тиэртэ.
СУНТААР УЛУУҺУН БАҺЫЛЫГА
Анатолий Григорьев бар дьонугар, ыалдьыттарга туһаайан: “Күндү биир дойдулаахтарбыт! Эһигини өссө төгүл С.А.Зверев-Кыыл Уолун аатынан Норуот айымньытын киинэ арыллыбытынан эҕэрдэлиибит! Тутууга үлэлээбит төһүү үлэһит дьоммутугар барҕа махтал тылларын аныыбыт. Эһиги мындыр өйгүтүнэн, сатабылгытынан, саҥа үйэ технологияларын түргэнник баһылаан, төрөөбүт улуускутугар аныгылыы тупсаҕай оҥоһуулаах тутуулары ыытаргытын биһиги бүгүн астынан уонна киэн туттан туран бэлиэтиибит. Хас биирдиигитигэр чөл туруктаах олоҕу, этэҥҥэ буолууну баҕарабыт. Сунтаарбыт улууһа сайда, силигилии турдун, дьоммут-сэргэбит дьоллоох-тускулаах буолуҥ!”
Ити курдук, Ил Дархан Сунтаарга сырыыта кэскили түстүүр үтүө быһыыга-майгыга ааста. Төһө да харантыын дьону-сэргэни муннукка хаайдар, олох-дьаһах, үлэ-хамнас этэҥҥэ баран иһэрэ сүргэни көтөҕөр, үөрүүнү үксэтэр.
Ирина Ханды, «Саха сирэ» хаһыат, edersaas.ru
Балаҕан ыйын 21 күнэ — Сунтаар улууһун күнэ. Бу күн Улуус дьокутааттарын сэбиэтин 37-с сиэссийэтин быһаарыытынан 2017 сыллаахтан бэлиэтэнэр. Бу кэрэ-бэлиэ бырааһынньык олохтоохтор биир сомоҕолорун, доҕордоһууларын, улуус устуоруйатын, инникигэ эрэлин, сайдыытын кэрэһилиир.