Бу күннэргэ уһун ардах кэнниттэн Индигир өрүс, Куйдуһун уонна Буор үрэхтэр хааларыттан тахсан, Өймөкөөн улууһун Сордоҥноох, Өймөкөөн, Томтор нэһилиэктэрэ ууга баран, ыксаллаах быһыы-майгы биллэрилиннэ.
edersaas.ru
Сордоҥноох нэһилиэгин баһылыга Иван Максимов бу күннэрдээҕи балаһыанньаны маннык билиһиннэрдэ:
— Уу түһэн эрэр. Аны ходуһа уута тардарын кэтэһэбит. Суол-иис хайдаҕын бэрэбиэркэлии иликпит. Төһө сиринэн хайдах алдьаммыта биллибэт. Онон ыксаллаах быһыы-майгы эрэсиимин өссө хас да хонукка тута түһүөхпүт.
Бэҕэһээ Өймөкөөн нэһилиэгин Хара Тумул уонна Биэрэк Үрдүн учаастактарын Индигир өрүс аттынааҕы дьиэлэрин уу ылла. Олохтоохтор батсаапка маннык суруйаллар: «Биэрэк Үрдүгэр уота суох олордубут. Бэһис муоста таһыгар үс остуолба сууллубут үһү. Уу мэһэйдээн, кыайан оҥорор кыахтара суох буолан, манна бэйэбитигэр ыстаансыйа аҕалан туруордулар. Хата, суол алдьаныан иннинэ аҕалан, уоппутун киллэрдилэр. Билигин суол ууга барда...».
Бэкээринэ, сапараапка уонна саппаас таас чох эмиэ ууга бардылар. Уу балысханнык кэлэ турар.
Улуус киинигэр Уус Ньараҕа Индигир өрүс эмиэ хаатынан турар. Манна иһэр уу кирдээх буолан, социальнай эбийиэктэргэ уонна олохтоохторго уу баһар массыыналар иһэр ууну таһаллар.
Ууга барбыт нэһилиэктэр саппаас аһынан-үөлүнэн хааччынан олороллор. Төлөпүөн сибээһэ нэһилиэктэр икки ардыларыгар үлэлиир. Арай улуус киинигэр оптоволоконнай сибээс боробулуохата сотору-сотору быстар буолан, улуус киинин олохтоохторо ыйы ыйдаан сибээһэ суох олороллор. Халаан кэмигэр сибээс олус наадалаах эрээри, «Импульс НПО» сибээс өҥөтүн биэрэр тэрилтэ салалтата Арассыыйа атын эрэгийиэнигэр баар буолан, дьыала быһаарыллыыта бытаан. Уус Ньараҕа сибээс суох буолан, уустук балаһыанньа үөскээтэ.
Ыксаллаах быһыы-майгы министиэристибэтэ биллэрбитинэн, кэлэр нэдиэлэҕэ Өймөкөөн улууһугар эмиэ ардыыр буолан, улуус нэһилиэктэригэр уу өссө үрдүүр кутталлаах.
Уустук балаһыанньа улуустааҕы муниципалитет баһылыга Михаил Захаров тус хонтуруолугар турар. Ол курдук, бүгүн сарсыарда баһылык бырабыыталыстыба хамыыһыйатын кытта ыксаллаах быһыы-майгы биллэриллибит нэһилиэктэринэн халаан хоромньутун билсэ көтүөҕэ. Ол кэнниттэн тустаах быһаарыыны ылыаҕа. Бу туһунан бэҕэһээ баһылык улуус хаһыаттарыгар уонна социальнай ситимнэргэ маннык иһитиннэрии оҥордо:
— Бу күннэргэ Өймөкөөн улууһугар уһун ардах кэнниттэн Индигир өрүс, Куйдуһун уонна Буор үрэхтэр хааларыттан тахсан, Сордоҥноох, Томтор уонна Өймөкөөн нэһилиэктэригэр ыксаллаах быһыы-майгы биллэрилиннэ. Өймөкөөн улууһун нэһилиэктэрэ уонна улуус киинэ Уус Ньара 2013 сылтан ыла биэс сылы быһа атырдьах ыйын саҥатыгар уһун ардахтартан ууга бараллар.
Ол да иһин буолуо, олохтоох баһылыктар бу кэмҥэ ханна да ырааппакка, ыксаллаах быһыы-майгы тахсыбатын туһугар ыытыллар үлэни толорорго үөрүйэхтэр. Сыл аайы халааҥҥа ылларар нэһилиэктэр олохтоохторо күһүҥҥү тымныылар түһүүлэрин саҕана дьиэлэрин-уоттарын куурдан, отторун ууттан хостоон, уу алдьаппыт суолларыттан сылтаан айанныылларыгар эрэйдэнэллэрин киһи ааҕан сиппэт. Маннык ыарахан кэмнэргэ биһигини, Өймөкөөн улууһун олохтоохторун, Ил Дархаммыт, бырабыыталыстыбабыт кэмигэр өйүүр буолан, уустук балаһыанньаны тулуйабыт. Бу биэс сыл тухары хайа күүстээх сүүрүүктээх уута суурайбыт муосталарын, ууну аһардар турбаларын өрөмүөннээн саҥартыбыт. Хас сыл аайы халаан кэнниттэн бырабыыталыстыба хамыыһыйата нэһилиэктэри кэрийэн хоромньуну тута ааҕан-суоттаан, улахан үлэни ыытар. Бу бүгүн эмиэ уонча киһилээх бырабыыталыстыба хамыыһыйатын кытта Өймөкөөн тыаларыгар көтөөрү гыммыппыт да, хайаларга ардыы турар буолан, сөмөлүөт көппөтө. Сарсыҥҥыга көһөрдүлэр. Олохтоох баһылыктар халаан хоромньутун ааҕыыга-суоттааһыҥҥа биэс сылы быһа үөрэннилэр. Бүгүҥҥү күҥҥэ куораттан аҕалар хамыыһыйабар тустаах докумуоннарын оҥорон бэлэмнээн олороллор. Онон сарсыҥҥыттан хамыыһыйа улуус нэһилиэктэринэн сылдьан, ууга барбыт дьиэлэри, хаһаайыстыбалары, суолу-ииһи, ходуһалары көрүөҕэ-истиэҕэ. Онтон эмиэ былырыыҥҥы уонна ол да инниннээҕи сыллар курдук халааҥҥа эмсэҕэлээбит Өймөкөөҥҥө туһуламмыт судаарыстыбаннай өйөбүл оҥоһуллуоҕа.
Күндү Өймөкөөнүм дьоно, ыксаллаах түгэҥҥэ биһиги өрүү бэйэ-бэйэбитин өйөһөр, өйдөһөр кыахтаахпытынан, сомоҕолоһуубутунан сураҕырабыт. Онон бу да күннэргэ ол хаачыстыбабытын үрдүктүк тутуоҕуҥ. Бырабыыталыстыба көмөтө, өйөбүлэ, хаһан да буоларын курдук, баар буолуоҕа. Сарсын миэстэтигэр тиийэн, анал хамыыһыйа балаһыанньаны олохтоохтук билсиэҕэ.
… Атырдьах ыйын саҥатыгар Өймөкөөн улууһа быйыл бэһис төгүлүн халааҥҥа эмсэҕэлээтэ. Бу курдук, биэс сылы быһа ууга барар улуус суоҕун тэҥэ. Бу тухары Өймөкөөн улууһун олохтоохторо биир ый иһигэр дьиэлэрин куурдан, өрөмүөннээн кыстыгы көрсөллөр. Тымныытынан аатырар улуус олохтоохторун тулуурдарыттан киһи сөҕөр уонна саллар! Онтон улуус салалтата өрөспүүбүлүкэ бырабыыталыстыбатын кытта бииргэ үлэлээн, сыл аайы халаан алдьатар суолларын, муосталарын чөлүгэр түһэрэн кэллилэр.
Хаартыска — батсааптан.