«Аны ыарыһаҕы эмтиир эрэ буолбакка, доруобай киһи доруобуйата чөл хааларыгар үлэлэһиэхтээхпит», «Нэһилиэнньэ доруобуйата былаас, дьыалабыай эргимтэ, уопсастыбаннай тэрилтэлэр уонна киһи бэйэтин кыһамньытынан буолуохтаах» уо.д.а. атын санаалар Саха Өрөспүүбүлүкэтин баһылыгын эбээһинэһин толорооччу Айсен Николаев дискуссионнай былаһааккатыгар этилиннилэр.
Санатан эттэххэ, от ыйын 30 күнүгэр доруобуйа харыстабылын тэрийээччилэрин, салайааччыларын, куорат уонна улуус кылаабынай быраастарын уо.д.а. кытары көрсүһүү – баһылык э.т. иккис былаһааккатынан буолла. Бу иннинэ Хаҥалас улууһугар тыа хаһаайыстыбатын боппуруостарын дьүүллэспиттэрэ.
Өрөспүүбүлүкэ хас биирдии олохтооҕо бэйэтин доруобай сананарын ситиһиэхтээхпит. Онуоха Айсен Николаев “Киһиэхэ туһуламмыт доруобуйа харыстабыла” диэн тиэмэлээх былаһаакка бу боппуруоска сөптөөх эппиэти буларга көмөлөһөрүгэр эрэнэрин биллэрдэ.
Дискуссионнай былаһааккаҕа СӨ доруобуйа харыстабылын миниистирэ Михаил Охлопков, Булгуччулаах медицинскэй страховка территориятааҕы пуондатыттан Егор Прокопьев уонна Людмила Чемякина, Медицина национальнай киинин генеральнай дириэктэрэ Николай Лугинов, Дьокуускай куораттааҕы Медицина киинин кылаабынай бырааһа Елена Борисова, искэни эмтиир өрөспүүбүлүкэтээҕи диспансер кылаабынай бырааһа Елена Афанасьева, СӨ Роспотребнадзор управлениетын салайааччы Маргарита Игнатьева уо.д.а. кытыннылар.
Олохтоох салайыныы уорганнарыныын бииргэ
Доруобуйа харыстабылын үлэһиттэрэ хара ааныттан кыһалҕаларынан кыһарыйан барбакка, медицина кэнники ситиһиилэрин кэпсээтилэр уонна бэйэлэрин этиилэрин киллэрдилэр. Ол эбэтэр медицинскэй тэрилтэлэр саҥа моделларын, үрдүк технологиялаах медицинскэй көмө, ыарыыны сэрэтэр дьаһаллар уо.д.а. боппуруостара таарылыннылар. Бастакы сүһүөх медицинскэй-санитарнай көмөнү модернизациялааһыҥҥа, кэккэ баксыыналар уонна диспансеризация көмөтүнэн ыарыылары сэрэтиигэ сонун этиилэр уонна баҕа санаалар иһилиннилэр.
Амма, Алдан улуустарын киин балыыһаларын кылаабынай быраастара Софья Александрова уонна Иван Иванов доруобуйа харыстабылын билиҥҥи туругун улуус балыыһатын холобуругар сырдаттылар.
Доруобуйа харыстабылын тэрийиигэ сорох стандартар медицинскэй көмө хас биирдии киһиэхэ табыгастаах уонна хаачыстыбалаах буоларын хааччыйбаттар. Холобур, өрөспүүбүлүкэтээҕи 3 №-дээх балыыһа кылаабынай бырааһын солбуйааччы Иван Туприн Арктика улуустарын суоллара куһаҕана уонна көтөр аал билиэтэ олус сыаналааҕа хаачыстыбалаах медицинскэй көмөнү хааччыйыыны харгыстыырын ыйда.
Баһылык э.т.: “Бу соругу толорорго “Суол каартатын” эрэ ылыныы ситэтэ суох. Саха сирин килиимэтин уонна ыраах сытар уратыларын учуоттаан, доруобуйа харыстабылын тэрийиигэ ураты көрүүлэр наадаларыгар сөбүлэһэбин. Доруобуйа харыстабыла нэһилиэнньэ төһө чугас дуу, ыраах дуу олороруттан тутулуга суох, барыларыгар сулууспалыахтаах”, – диэн медицина миэстэтигэр табыгастаах буоларын олохтоох салайыныы уорганнара эмиэ хааччыйыахтааҕын санатта.
Анал биригээдэлэри тэрийиэххэ
Өрөспүүбүлүкэ улуустарыгар уонна Арктикаҕа «Тыа сирин доктора» уонна «Тыа сирин фельдшерэ» бырагыраамалар исписэлиистэр үлэлии хаалалларыгар көмөлөһөллөр. Ол гынан баран, Арктика улуустарыгар оҕо кардиолога, хирура, эндокринолога курдук «узкай» исписэлиистэр тиийбэттэр. Итинник исписэлиистэри тардарга анал биригээдэлэри тэрийэргэ этии киллэрдилэр. Дьиҥэр, биригээдэлэр бааллар, ыраах тиийэллэр эрээри, муҥутаан уһаабыта биир нэдиэлэ эрэ буолаллар. Бу кэмҥэ нэһилиэнньэни барытын ситэри көрбөттөр. Ол иһин, биригээдэ үлэлиир бириэмэтин өссө уһатыахха уонна тустаах механизмнары толкуйдуохха наадата тирээн кэлбит.
ххх
Дискуссионнай былаһаакка кыттыылаахтара түмүккэ бэлиэтээбиттэринэн, бүгүн дьүүллэһиллибит боппуруостар үгүстэрэ Айсен Николаев улуустарга сырыттаҕына эмиэ бэриллибиттэрэ. Онон, баар кыһалҕалар уонна баҕа санаалар олоххо киириэхтэригэр эрэл баар.
Надежда ЕГОРОВА, “Саха сирэ” хаһыат, edersaas.ru