Дьааҥы улууһун Эгэ нэһилиэгин Оһохтоох диэн учаастагыттан чугас сытар Байбал Күөлүгэр, онно оттуур киһиттэн тыллабыр киирбитинэн, улуус бэтэринээрдэрэ от ыйын 26 күнүгэр 30 тыыраахы оҕотун өлүгүн булбуттара. Кинилэр 5 өлүгү кытта күөл уутуттан, үүнээйититтэн, отуттан уонна буоруттан боруоба ылан, Дьокуускайга өрөспүүбүлүкэтээҕи бэтэринээрийэ чинчийэр лабораториятыгар от ыйын 30 күнүгэр тиксэрбиттэрэ.
Радиологическай чинчийии көрдөрбүтүнэн, боруобалар бары нуормаҕа сөп түбэһэллэр. Көтөрдөр куртахтарыгар уонна күөл уутугар оҥоһуллубут химико-токсикологическай чинчийии эмиэ нуорматтан туорааһыны көрдөрбөтө. Онон тыыраахылар олохсуйбут күөллэрин тулатыгар айылҕаҕа радиация суоҕа уонна көтөрдөр сүһүрбэтэхтэрэ бигэргэннэ. Тыыраахы оҕолорун ис уорганнарыттан сотууҥҥа (сибирская язва) сутуллуу сибикитэ булуллубата.
Вирусологическай чинчийии түмүгэр 5 өлүккэ барытыгар Mycoplasma – микоплазмоз ДНК-та баара быһаарылынна. Ити иннинээҕи күн, от ыйын 30 күнүгэр, патологоанатомическай арыйыы 4-с уонна 5-с нүөмэрдээх көтөрдөргө фибринознай аэросаккулит, фибринознай плеврит, атыттарга фибринознай перикардит ыарыылаахтарын уонна быардара сыаҕа кубулуйбутун көрдөрбүтэ. Колибактериоз уонна энтерококкоз инфекциялара бааллара быһаарылынна. Итилэр микоплазмозка аргыс ыарыы буолаллар уонна плеврит, перикардит ыарыылар сайдалларыгар көмөлөһөллөр.
Микоплазмоз – көтөрдөр ортолоругар тарҕаммыт ыарыы, көтөр тыынар уорганын кэбирэтэн, дьүдэтэр. Көтөр үөскэҕэр олус түргэнник тарҕанар. Ол иһин үксүгэр оҕо көтөр сутуллар, хотторор, кини сымыыттан тахсан, сайдара аһылыгыттан, олорор усулуобуйатыттан, ону тэҥэ иммунитетыттан, этэ-хаана микоплазма бактериятыгар төһө утарылаһарыттан тутулуктаах. Микоплазмоз 20 күнүнэн ситэр. Саамай кутталлааҕа, сутуллубут көтөр ыалдьыбыт көрүҥэ суох буолар уонна атыттарга ыарыыны тарҕатар. Ол иһин, микоплазма 2-4 нэдиэлэнэн онно баар үөрү бүтүннүү сутуйуон сөп.
Быйыл сайын халлааммыт күүскэ итийэн баран, эмискэ сөрүүдүйбүтэ ыарыы көбөрүгэр сылтах буолбута чахчы. Хоту эҥээргэ эрэ буолбакка, Саха сирин киин улуустарыгар кытта түүнүн олус сөрүүдүйэр, Горнайы хаардаах хаһыҥ хаарыйда. Онон, тыыраахы оҕолоро тымныйан ойоҕостоппуттара мөккүөрэ суох.
“Лаборатория чинчийиилэригэр олоҕуран, тыыраахы оҕолоро микоплазмоһунан сутуллан өлбүттэрин бигэргэтэбит, — диир СӨ Бэтэринээрийэтин департаменын салайааччыта Лариса Макарова. – Ыарыыны тарҕатааччыларынан улахан көтөрдөр бэйэлэрэ буолаллар, оҕолор ийэлэрин иһигэр үөскүүр кэмнэригэр сутуллаллар. Онуоха күн-дьыл уларыйыыта уонна көтөр оҕолорун ыарыыны утарсар кыахтара намтааһына микроплазмоз сайдарыгар төрүт буолар. Бу ыарыы киһиэхэ куттала суох”.
Василий НИКИФОРОВ, «Саха сирэ» хаһыат, edersaas.ru