Биэтэс Билээхэп: ЧЭПЧЭТИИЛЭЭХ ЧЭПЧЭКИТЭ СУОХ КӨТҮҮ СИЭРТИБЭЛЭРЭ МУҤНААХТАР
Бу соторутааҕыта салгынынан көтүү-айан сыанатын чэпчэтиигэ 3 миллиард солкуобайдаах үп тыырыллыбытын туһунан сонун-сурах тэлэбиисэринэн-араадьыйанан, хаһыатынан-батсаабынан киэҥник тарҕанна.
Барбах биһиги Уһук Илиҥҥи уокурукпутугар көтөр 42 марсуруукка чэпчэтиллибит билиэтинэн көтөр кыахтаммыппыт үһү.
Ааспыт бээтинсэҕэ санаам батарбакка, сиэним кыысчааны сайыһан, омук сиригэр үөрэххэ атаара диэн сылтаҕыран аэропорка киирэ сырыттым. Барахсан, килэйэн-халайан, киһи киэн туттар аныгы оҥоһуулаах уораҕайа буолбут! Урукку уһун уочарат, таһаҕаһы сысыһыы-сосуһуу, үтүрүһүү-анньыһыы, киҥир-хаҥыр саҥарсыы диэн суох. Бэрт холкутук, култуурунайдык араас хонтуруолу ааһан, оҕобут сыыһа мичилийбитинэн далбаатыы-далбаатыы көтүтэр сир диэки бара турда.
Ол күн биири атаардыбыт, иккиһи көрүстүбүт. Москва рейсинэн алталаах кыысчаанын батыһыннара сылдьар аймахпыт түөтэ уоппускатыттан дойдутугар Чукоткаҕа айаннаан иһэр. Сыалай сөмөлүөт дьон аалыҥнаһан, тахсан кэллилэр. Дьокуускайдар, дьиэлэригэр кэлбит дьон, үөрэ-көтө көрсөллөр. Салгыы айаннааччы транзитнайдар дэнээччилэр дэлби сылайбыт, саппаҕырбыт көрүҥнээхтэр. «Аны манна төһө өр буолабыт, туох-хайдах дьаһайаллар», имиллибит-сөллөстүбүт убайдар быыһыгар маат-муут дэһэн кэпсэтэллэрин сэрэхэдийэ истэммин, аймахпыт түөтэттэн туоһулаһааччы буоллум.
Субсидияламмыт рейсинэн көтөҕүт диэннэр, Омскайтан Москваҕа көтүтэн илдьэн сүөкээн кэбиспиттэр. Москвалар олох да тириилэрин таһынан көрсүбүттэр. Аэропорт үлэһиттэрэ биһиги билбэт рейспит, диэн салгыы Дьокуускайга диэри регистрациялыыртан аккаастаммыттар. Илиилэригэр чэпчэтиилээх билиэттэрин тута, далбаатыы сылдьар дьон күн аҥаара айдаарсан, быһаарсан, ньиэрбэ-хаан баранан, кэмниэ-кэнэҕэс «Якутия» хампаанньа сөмөлүөтүнэн көтүтэргэ быһааран бу аҕалбыттар. Онон, «түннүгүнэн киирбит үөлэһинэн тахсар» диэбит курдук, чэпчэкитик көтөр үөрүүҥ мэйииҥ тыһыынчанан килиэккэлэрин өлөрөн, үлтү ньиэрбинэйдэтэн ыараханнык тахсар буоллаҕа. Көтүтээччилэр чэпчэтиилээх билиэтинэн көтүтүүнү уруйдуу-айхаллыы көрсүбүттэрэ көстүбэт.
Иккис этээскэ чөмөхтөһөн олорор чукоткалары аһынным даҕаны. Эһээхэйдиин, сырсыаккалаһар кырачааннардыын, тайахха тэптэрбит кырдьаҕастардыын, эдэрдиин-эмэнниин эйээрэн-бэбээрэн, ньыккыраһан-ньиккирэһэн санаа баттыгар ылларан ар-бур дэһэ олороохтууллар. Салгыы көтөллөрүн туһунан бэнидиэнньик сарсыарда 6 чаас 40 мүнүүтэҕэ биллэриэхпит диэбиттэр. Оттон бүгүн бээтинсэ эрэ эбээт! Сураҕын иһиттэххэ, дойдуларыгар Певеккэ аэропортара өрөбүллэргэ үлэлээбэт үһү. Били, «эбиитин эмэһэҕэ тэп» диэбит курдук балаһыанньаламмыт «чукчалары» аһынан да хайыам баарай? Субсидияламмыт чэпчэтиилээх ааттаах да, чэпчэкитэ суох көтүү сиэртибэлэрэ муҥнаахтар…
Биэтэс Билээхэп