АПК чэпчэки кирэдьиитин Саха сириттэн билиҥҥитэ 8 хаһаайыстыба ылла
Саха сирин бааһынай хаһаайыстыбалара уонна тыа хаһаайыстыбатын кэпэрэтииптэрэ АПК 5 бырыһыаннаах кирэдьиититтэн былырыын ытыс соттубуттарын, Нам улууһунааҕы соҕотуопкалыыр, астыыр-үөллүүр “Эрэл” потребительскай кэпэрэтиип эрэ кылгас болдьохтоох кирэдьииккэ тиксибитин туһунан элбэхтик суруйан-иһитиннэрэн турабыт. Быйыл хайдахпытый?
Сыл баччатыгар 7 хаһаайыстыба кылгас (1 сылга диэри) болдьохтоох кирэдьиити уонна 1 тэрилтэ инвесткирэдьиити (2 сылтан 8 сылга диэри) ыллылар. Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин министиэристибэтин бу боппуруоска эппиэттээх исписэлииһэ Герман Николаевтан туоһулаһан билбиппинэн, сэрэйиллибитин курдук, өрөспүүбүлүкэ бэйэтин баана – “Алмаасэргиэнбаан” АУо 2018 сылтан боломуочуйа ылан үлэлэспитэ үтүө өттүнэн сабыдыаллаата: 3 бааһынай хаһаайыстыбаҕа 340 тыһ., 500 тыһ., 2 мөл. солк. суумалаах итиэннэ 2 тыа хаһаайыстыбатын производственнай кэпэрэтиибигэр 1-6 мөл. солк. суумалаах кылгас болдьохтоох кирэдьииттэри, ону таһынан Тулагы Сыырдааҕар дьоппуон технологиятынан кыһыннары үлэлиир тэпилииссэ комплексын тутар “САЮРИ” ХЭУо-ҕа 247 мөл. солк. суумалаах инвесткирэдьиити биэртэлээтэ.
Саната таарыйа эттэххэ, биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр АПК чэпчэтиилээх кирэдьиитин биэрэргэ, “Алмаасэргиэнбааны” таһынан, өссө 6 баан боломуочуйалаахтар. Балартан “Газпромбаан” АУо, “ВТБ Баан”, “Росбаан” уонна “Сибээс-Баан” ПАУо-лар бу дьыалаҕа ВТБ-тан уратылара холонон даҕаны көрө иликтэр. “Сбербаан” ПАУо 1 предпринимательгэ 750 тыһ. солк., “Россельхозбаан” АУо 1 астыыр-үөллүүр потребительскай кэпэрэтиипкэ 8 мөл. солк. кээмэйдээх кирэдьииттэри биэрдилэр.
Герман Герасимович этэринэн, Россия Тыатын хаһаайыстыбатын министиэристибэтэ биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр быйыл кылгас болдьохтоох кирэдьииккэ хайысхаларынан үлэлэһиэхтээх бааннарга субсидияланар ирээтигэр 8 мөл. 354,80 тыһ. солк. лимиити тириэрдибититтэн билиҥҥитэ 639 тыһ. солкуобайын эрэ туһанныбыт. Онон сирдэттэххэ, быйыл саха бааһынайдара чэпчэки кирэдьииккэ тиксиилэрин көрдөрүүтэ былырыыҥҥытааҕар ордук эрээри, бэриллибит лимиити туһаныы ырааҕынан ситэтэ суох.
Г.Николаев “мантан сайын астыыр-үөллүүр кэпэрэтииптэр балачча ылыахтарын сөп” диэн эрэнэр. Ол гынан баран, үөһээ таһымҥа кэлин уларыйыы-тэлэрийии буолан, чуумпурбуттар. Биллэрин курдук, ыам ыйын 18 күнүгэр РФ тыатын хаһаайыстыбатын саҥа миниистиринэн Дмитрий Патрушев анаммыта. Кини бу иннинэ “Россельхозбаан” АУо бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлинэн үлэлии олорбута. Банкир-миниистир биэдэмэстибэтин иһигэр үбү-харчыны дьаһайыы өттүгэр саҥа дьону анаталаабыт. Онон чэпчэтиилээх кирэдьиити биэрии механизмыгар даҕаны туох эмит уларытыыны киллэрэрэ буолуо диэн күүтэллэр.
Василий НИКИФОРОВ, «Саха сирэ» хаһыат, edersaas.ru