Айсен Николаев вирусолог-учуонай Алексей Аммосовы наҕараадалаата
СӨ Ил Дархана Айсен Николаев бу сыл от ыйын 3 күнүнээҕи Ыйааҕынан, доруобуйа харыстабылыгар, санитарнай-эпидемилогическай турук этэҥҥэ буолуутугар, өрөспүүбүлүкэ социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыытыгар кылаатын, үгүс сылларга үтүө суобастаах уонна көхтөөх уопсастыбаннай үлэтин иһин Алексей Аммосовка «Саха Өрөспүүбүлүкэтин доруобуйа харыстабылын үтүөлээх үлэһитэ» бочуоттаах ааты иҥэрдэ.
Алексей Дмитриевич Аммосов туһунан сиһилии манна ааҕыҥ:
“ВЕКТОР-Бест” институту төрүттээбит саха учуонайа Алексей Аммосов Новосибирскайга олорор (видео)
1938 сыллаахха муус устарга Чурапчы оройуонун Мэлдьэхси нэһилиэгин Күндүлүгэр төрөөбүтэ. Аҕата Аммосов Дмитрий Яковлевич Аҕа дойду Улуу сэриитин бэтэрээнэ, “Албан аат” уордьан кавалера, ВДНХ икки кыһыл уонна үрүҥ көмүс мэтээллэринэн наҕараадаламмыт аатырбыт сылгыһыт. Ийэтэ Анастасия Васильевна үлэ бэтэрээнэ, 7 оҕотунаан “Кыһыл сис” холкуоһун кытта 1942-1946 сс. хоту көһөрүллүү (Кэбээйигэ) кыттыылааҕа.
1957 с. Дириҥ орто оскуолатын үөрэнэн бүтэрбитэ.
1957-1958 сс. Эрилик Эристиин аатынан холкуос комсомольскай тэрилтэтин сэкирэтээрэ.
1958-1959 сс. А.Д.Аммосов Чурапчы оройуонун “Социализм суола” (“Саҥа олох”) хаһыатын кэрэспэдьиэнэ.
1959-1964 сс. – Томскайдааҕы судаарыстыбаннай университет химическэй факультетын устудьуона. “Химик-радиохимик” идэни баһылаабыта.
1965-1976сс. – ССРС НА Сибиирдээҕи салаатын Катализ институтун научнай үлэһитэ. “Физическэй химия (кинетика уонна катализ)” тиэмэҕэ химическэй наука кандидатыгар диссертациятын көмүскээбитэ.
1976-1990 сс. – ССРС Миниистирдэрин Сэбиэтин иһинэн Главмикробиопром молекулярнай биологияҕа Бүтүн Сойуустааҕы научнай-чинчийэр институтун отделын, лабораториятын салайааччыта. (“Вектор” ВНИИМБ НПО, билигин ГНЦ ВБ “Вектор”).
1993-1999 сс. «ВЕКТОР» НПО иһинэн тэриллибит диагностика сириэстибэлэрин оҥорор ЗАО “ВЕКТОР Бест” дириэктэрэ.
1998 с. – РФ Судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата – наука уонна тиэхиньикэ уобалаһыгар РФ Бырабыыталыстыбатын бириэмийэтэ – үрдүк ситиһиилэрин уонна Арассыыйа Федерациятын иннигэр ураты үтүөлэрин иһин, ВИЧ-инфекцияны уонна А,В,С гепатиттары диагностикалыырга үрдүк көдьүүстээх саҥа сириэстибэлэри оҥорбутун уонна производствоны тэрийбитин иһин.
ССРС ааптарыскай сибидиэтэлистибэлэринэн уонна РФ патеннарынан көмүскэллээх 15 саҥаны айыы ааптара.
1999-2005 сс. Дириэктэри солбуйааччы, научнай консультант.
2005 с. бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор, Саха сирин инники сайдыытыгар бэйэтин көрүүлэрин билиһиннэрэр, суруйар.
edersaas.ru