Александр Жирков V ыҥырыылаах Ил Түмэн дьокутааттарыгар махтанна
Бэһис ыҥырыылаах Ил Түмэн эрдэтээҥи ыҥырыыларга тэҥнээтэххэ, сокуоннары оҥоруу, өрөспүүбүлүкэ бырабыыталыстыбатын итиэннэ нэһилиэнньэтин кытары бииргэ үлэлээһиҥҥэ быдан таһымнаахтык, көдьүүстээх түмүктээхтик үлэлээтэ. Кэккэ сөбүлэһиилэри түһэрсэн, Судаарыстыбаннай Дууманы уонна Федеральнай Мунньах Федеральнай Сэбиэтин кытары үлэтин кэҥэттэ, дириҥэттэ. Санатан эттэххэ, маннык таһымнаах үлэни атын эрэгийиэннэр саҥа саҕалаан эрэллэр. Бу туһунан балаҕан ыйын 24 күнүгэр бэһис ыҥырыылаах Ил Түмэн 39-с уочараттаах пленарнай, түмүк мунньаҕар спикер Александр Жирков бэлиэтээтэ. Судаарыстыбаннай Дуумаҕа Саха Өрөспүүбүлүкэтэ киллэрбит этиилэрин 25 %-а ылыныллыбыт, бу көрдөрүү Арассыыйа үрдүнэн 2,4 %-ҥа тэҥнэһэр.
Федеральнай Мунньахха билигин Саха сирин алта этиитэ үөрэтиигэ сылдьар. Ил Түмэн дьокутааттара Судаарыстыбаннай Дуума кэмитиэттэрин кытары бииргэ үлэлээһиннэрин түмүгэр, Судаарыстыбаннай Дуума, Федерация Сэбиэтин кэмитиэттэрин чилиэннэрин кытары сокуоннар бырайыактарын дьүүллэһии (нулевой дэнэр) олоххо киллэриллибит. Парламент үлэтин биир сүрүн хайысхатынан олохтоох сокуоннары ылыныы буолар. Бу кэм (2013-2018 сс.) устата Ил Түмэн 800 өрөспүүбүлүкэ сокуонун, 400 уурааҕы бигэргэппит, 51 парламентскай чааһы ыыппыт. Парламентскай чаастары, “төгүрүк остуоллары” ыытыы парламент үлэтигэр уопсастыбаннаһы тардарга туһаайыллыбыт. Биир дьоһун үлэнэн өрөспүүбүлүкэ интэриэһин көмүскүүргэ тирэх буолар докумуону, Экология доктринатын, ырытан оҥоруу буолбут. Маны сэргэ аҕыйах ахсааннаах хотугу төрүт олохтоох омуктар бырааптарын көмүскэлин эйгэтин боппуруостарын кодификациялааһын түмүктэнэр кирбиигэ киирбит.
Салгыы Александр Жирков парламент 1920 сыллаахтан өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннаһын салгыы сайыннарыыга, бөҕөргөтүүгэ тэриллэн кэлбит үлэни утумнуурун бэлиэтээтэ. Таһаарыылаах үлэлэрин иһин дьокутааттарга махтанна.
Раиса Сибирякова, «Саха сирэ» edersaas.ru.