Уопсастыба

Ааҕааччы суруга: СУНТААР — НЬҮҮЙЭ СУОЛА

Былырыын “Сунтаар сонуннара” хаһыакка «Сунтаар — Өлүөхүмэ суол  суолтата» диэн ыстатыйа суруйан турабын. Онон ол суруйуубун салҕаан, “Саха сирэ” хаһыакка суруйарга сананным  Ааспыт үйэ саҥата, өрөбөлүүссүйэ иннигэр, Сунтаар — Ньүүйэ  суола буостаны таһыы сыаллаах хото туһаныллара. Билигин, биһиги үгүспүт, бу суол туһунан үчүгэйдик билбэт.

Мин бу суол  туһунан 70-с сылларга аҕыйах кырдьаҕастан истэн, бэлиэтэнэн, сурунан хаалбыппын эһиэхэ тиэрдэбин.  Суол өрүһү туораан, Дьэли  төрдүн ойоҕолуу, Туойдаахтыыр суолунан, урукку телеграф солооһунун бата барар. Икки көс курдук сири ааһан баран, Дьэлини  туораан, дьон олохсуйбут,  киэн-куоҥ ходулаһардаах, бурдук ыһыылаах сирдэр кэлэллэр.
Бу кэннэ Быһыттаах үрэҕэр буоста ыстаансыйатын дьиэтэ турбут. Мантан Сунтаар 7 көстөн  ордук эбит. Дьиэттэн Мурун  хайа бэрт чугас. Киниттэн күргэлээх үрэх Дьэлигэ түһэр. Салгыы  суолу   абаҕа, Ала Биэ үрэхтэр  быһаллар. Ала Биэ от үрэх. Бу  кэннэ суол Куччугуй, Улахан  Бэрэлэринэн, Сис Күөлүнэн  барар. Сис Күөлүгэр буоста дьиэтэ турбут. Күөл улахан соболооҕунан аатырар эбит. Сис Күөлүттэн  үс көс курдугу бардахха, Эргэдэй  үрэх Ньүүйэ хаҥас салаата буолар. Суол Эргэдэй үрэҕин кытта  быһа охсуһуутугар, уонча дьиэлээх Эргэдэй бөһүөлэгэ баара.
Бу кэннэ Онкучах, Дьэрҕэ,  Наарталаах үрэхтэр кэлэллэр.  Дьэрҕэ үрэх тардыытыттан сыалаах мас (кедр) үүнэр. Мантан  Өлүөнэ эбэ аҕыс көстөн ордук.  Наарталаах үрэхтэн Нөөрүктээйи  бөһүөлэгэ, Ньүүйэ үрэх хаҥас  өттүгэр, түөрт көстөөх сиргэ  сытар. Мантан Ньүүйэ бөһүөлэгэ  баара-суоҕа икки көстөн ордук.
Биһиги, сунтаардар, Бүлүү —  Өлүөнэ тардыытын, бэйэбит туһаайыыбытынан, үөрэтиэхтээхпит.

Бэлиэр Бичик, кыраайы үөрэтээччи

0
0