Маргарита уонна Виктор сыбаайбалара биир сайыҥҥы чаҕылхай күн олус үөрүүлээхтик ааспыта. Ыалдьыттара, аймах-билэ дьоно олохторун холбуур дьоро күнүнэн үөрэ-көтө эҕэрдэлээтилэр, «дьоллоох буолуҥ!» диэн алгыс тылын анаатылар.
Ол эрээри бу үөрүүгэ биир эрэ киһи санаата көнньүөрбэтэх курдуга. Ол – Маргарита эбэтэ, Марфа Петровна. Кини саала ортотугар, баай-талым остуол баһыгар, хара былыт курдук сабардаан олороро. Марфа Петровна, бэйэтин кэмигэр үрдүк дуоһунаска үлэлээн, дьону дьаһайан үөрэммит, кытаанах майгылаах эмээхсин, эдэр күтүөтү олох сөбүлээбэтэҕэ.
«Мин сиэн кыыспар ити уол тэҥнээх буолбатах», – диэн кини ис санаатыгар мөҕүттүү бөҕөтүн мөҕүттүбүтэ. – «Көр эрэ, таҥаһа-саба боростуойун, төрөппүттэрэ да кыра дьон. Маргаритабын баай, үөрэхтээх, биллэр-көстөр ыалга биэриэхпин баҕарбытым. Оттон бу Виктор диэн кимий? Боростуой оробуочай. Фу-у!»
Эмээхсин сирэйин-хараҕын кэтээн көрбүт киһи, сыбаайбаҕа анаан кэлбэтэх, арай суут уурааҕын таһаара олорор судьуйа курдук көстөрө.
Кэм-кэрдиис ааһан истэ. Эдэрдэр туспа олоххо үктэнэн, иллээхтик олорон барбыттара. Ол эрээри Марфа Петровна күтүөтүн, Викторы, хаһан да үтүө тылынан хайҕаабат. Кэллэхтэринэ «атаҕым ыалдьар» диэн сэмэлиирэ, ас аҕаллахтарына «наһаа сыалаах» диэн сирбитэ буолара. Ордук кини Виктор ийэтин, Галинаны, «киһинэн аахпатын», сөбүлээбэтин биллэрэрэ. Галина – намыын, саҥата суох, олус көрсүө дьахтар этэ. Кини уолун дьоллоох буоларыттан атыны баҕарбата. Марфа Петровна Галинаны «тыа дьахтара», «үөрэҕэ суох» диэн намтата саныыра.
Кыһын. Тымныы, бытарҕаннаах тохсунньу ыйа. Марфа Петровна соҕотоҕун уу-чуумпу дьиэтигэр олорор. Биир сарсыарда, чэй иһээри, үрдүк долбууртан чааскытын ылаары уунан иһэн, халтарыйан, сууллан түстэ. Эмискэ «лыс» гынар тыас иһилиннэ. Ыарыы сүрэҕин хам туппутугар, эмээхсин ынчыктыы-ынчыктыы муостаҕа оҕунна.
Туран көрөөрү гыммыта – атаҕа истибэт, ыарыыта сүрдээх. Тэлэбиисэр турар туумбатын анныгар сытар. Төлөпүөнэ – хос нөҥүө, остуол үрдүгэр.
Бастакы күн ааста. Марфа Петровна «билигин ким эрэ кэлиэ, быыһыа» диэн эрэнэ сытта. Ол эрээри Маргариталаах Виктор үлэлэригэр, оҕо түбүгэр сылдьар дьон, эбэлэрэ куруук «миэхэ мээнэ кэлимэҥ, сынньатыҥ» диэччи буолан кэлбэтэхтэрэ.
Иккис күн. Ыарыыта күүһүрэн, өйө-санаата буккуллан барда. Түннүгүнэн күн киирэн иһэрин көрө-көрө, кини олоҕун санаата. «Мин маннык соҕотох күн сириттэн барабын дуо?» диэн куттал киирэн кэллэ. Кини киэҥ дьиэтэ, баайа-дуола кимиэхэ да туһата суох буолан таҕыстылар. Киэһэлик кулгааҕар ким эрэ ааны тоҥсуйара иһилиннэ. Онтон күлүүс тыаһаата.
– Марфа Петровна? Ханна бааргытый?
Бу Галина куолаһа иһилиннэ. Виктор ийэтэ. Марфа Петровна хардараары гынна да, саҥата тахсыбата. Галина сүүрэн киирдэ. Эмээхсини көрөөт, «Оо, айыы таҥара!» диэн хаһыытаабытынан, аттыгар түстэ. Кини тута суһал көмөнү ыҥырда. Эмээхсин икки илиитинэн Галина сонуттан тутуһан олох даҕаны ыыппат. Галина билигин киниэхэ аанньал курдук көһүннэ.
Балыыһаҕа тиийдилэр. Марфа Петровна тостубут атаҕа эрэ буолбакка, уопсай туруга мөлтөөбүт этэ. Сэниэтэ эстибит, уута-аһылыга суох сытан дьүдэйбит. Ким да кэлбэтэ. Маргариталаах командировкаҕа бааллара билиннэ. Аймахтар «оннооҕор доруобайар да киһини үөхсэр, билигин ким тулуйуой» диэн, сирэй-харах анньан кэлбэтилэр.
Түмүгэр кини оронун аттыгар Галина эрэ хаалла. Кини Марфа Петровнаны кыра оҕо курдук бүөбэйдээтэ, түүннэри оронун аттыгар олороро.
Биир күн быраас киирэн кэллэ. – Дьэ, Марфа Петровна, эн дьоллооххун, – диэтэ быраас. – Маннык үчүгэйдик көрөр-истэр кыыстаах буолан, түргэнник үтүөрүөххүт. Билиҥҥи кэмҥэ төрөппүттэрин маннык таптыыр оҕолор аҕыйахтар. Кыыһыҥ Галина эйигиттэн арахпат.
Марфа Петровна ити тыллары истэн, сирэйэ кытарда. Урут «киһи буолбатах» диэн ааҕар дьахтара, кинини «ийэм» диэн көрө-истэ сылдьар эбит. Оттон кини? Кини үйэтин тухары дьону үөрэтэ, кириитикэлии, намтата сатаабыта. Бэл, бэйэтин төрөппүт кыыһа буолбакка, күтүөтүн ийэтэ, ол «боростуой» Галина кинини быыһаата.
Галина балаатаҕа киирэн кэллэ. Иитии мииннээх термостаах. – Чэ, Марфа Петровна, кыратык мииннэ ис, сэниэ киириэ, – диэн намыын куолаһынан эттэ.
Марфа Петровна, урут хаһан да умса көрбөт харахтарынан бу сырыыга хараҕын уута бычалыйан таҕыста.
– Галя… – диэтэ кини сибигинэйэн. – Эн… эн миигин бырастыы гын!
Галина соһуйан, эмээхсини көрдө. Онтон сымнаҕастык мичээрдээн, илиитин имэрийдэ. – Туох диэн буоллаҕай, Марфа Петровна. Барыта үчүгэй буолуо. Биһиги биир дьиэ кэргэммит.
Бу кэмҥэ Марфа Петровна дьэ өйдөөбүтэ — киһи дьиҥнээх баайа аһыныгас санаатыгар сытар.
Сайдам