Кыра киһи (бүтүүтэ)
· - Төлкө - Чараҥ

Кыра киһи (бүтүүтэ)

саҕаланыытын манна ааҕыҥ

Кыһыҥҥы түүн иһийэр чуумпута бэрт уһуннук, утуйбакка эрэ үөһэ тыынан субуутаһаллара иһиллэрдии ааспыта. Сарсыарда Вика түүнү быһа толкуйдаабыт былаанын Кокаҕа билиһиннэрбитэ. Чэ, аны маннык салҕыы олорор кыахтара суоҕун, кини эрэ киһи буоллар кыратын эрэ туһанан хаайа-тута сылдьыа суоҕун, саҥа дьыл кэнниттэн, Москубаҕа тиийэннэр улуу учуонайдарга көрдөрөн эмтэнэрин туһунан кэпсээбитэ. “Арай үтүөрбэтим?” “Арай, арай…” дии-дии Кока ыйытыы үлүгэрин түһэрбитин, Вика хотунун хаанын киллэрэн муос-таас: “Хайаатыннар даҕаны! Сүрүнэ, миигиттэн босхолонуоҥ буоллаҕа!” диэбитэ.

edersaas.ru

Саҥа дьыл чугаһаан эрэрэ биир ый инниттэн биллибитэ. Вика маҕаһыыннарыгар саҥа дьыллааҕы таҥастар кэлбиттэрэ, атыы, сүпсүлгэн кытаанаҕа күөстүү оргуйбута. Аны ол быыһыгар “Три-Д-Лак-Принтер”-дарын үлэлэппиттэрэ, ханнык кыыс саҥа сылы бэрт кырыаһабай көстүүлээх тыҥырахтаах көрсүөн баҕарыа суоҕай, сакаас нэдиэлэнэн тиһиллэрэ. Кока хал буолуор дылы уруһуйдаабыта. Кини Москубаҕа улаханнык көтүөн да баҕарбатар, баҕар чахчы эмчиттэр үтүөрдүөхтэрэ диэн сөбүлэспитэ. Күннэр-хонуктар халандаар илииһин саралыы тарданнар начаас бүтэрэ аҕыйах хонук хаалбыта.

Вика, төһө да кытаанах хотун буоллар, үлэһиттэрин сынньатаары, саҥа дьыл иннинэ атыыһыттарын уонна партнердарын кытта холбоһуктаах корпоратив тэрийбитэ. Барытыгар бэйэтэ сүүрэ-көтө сылдьыбыт буолан, үлэлии сылдьан устунан рестораҥҥа ыстаммыта. Атыыһыттара “Три-Д-Лак-Принтер” иһигэр дьиҥнээх киһи баарын билбэттэр буоллаҕа, ааны хатаан бырааһынньыктыы ойдохторо.

Бүгүн хойукка дылы үлэлиибит быһыылаах диэн кэтэһэ сылдьыбыт Кока уот арахсыбытыгар эрэ соһуйбута. Үөмэн сэмээр коробкатыттан тахсыбыта, маҕаһыын иһигэр биир да тыынар тыыннаах хаалбатах этэ. Умнубут! Миигин умнубут! Кока төһө да кыыһыран кыйытыннар, бу маҕаһыын иһиттэн тахсар кыаҕа суоҕа.
Ол кэмҥэ корпоратив саамай күүрээннээх чааһа буола турар, оонньуулар, бэтиэхэлэр, көрү-нары атаҕыттан тутар кэмнэрэ этэ. Уон икки чаас буолаатын кытта, Кока улаатан баран дьиэтигэр Викаҕа төҥнөр санаалааҕа. Хомойуох иһин, бу корейскай муода маҕаһыыныгар Кокаҕа сөптөөх, буолаары буолан 50 кыраадыс тымныыга кэтиллиэн сөптөөх таҥас суох буолан биэрбитэ, хайыай, ол-бу таҥас дуомунан хаппыыста курдук иилинэн баран кэннинээҕи аанынан тахсан дьиэлээн испитэ. Саҥа дьыл иннигэр полиция рейдэтэ элбиир. Өлүү болдьоҕор, Кока Кикимора курдук таҥныбыт бэйэлээҕи полициялар бэлиэтии көрбүттэрэ. Ханнык дьоһуннаах киһи бу курдук таҥна сылдьыай, итирик эрэ киһи диэннэр Коканы биир биэс саҥата суох тутан ыланнар полиция учаастагар илдьэ бараллар.

Саха сиригэр, төһө да Дьокуускай куорат буолбутун иһин, паспорын бэрт аҕыйах киһи илдьэ сылдьар. Кокаттан паспорын ыйытан көрө сатаабыттара, бу “бырахтарбыт” киһиэхэ туох да докумуон суоҕун сэрэйбиттэрэ. Ким буолара толору быһаарыллыар дылы диэн түүннэри хаайбыттара. Католашкаҕа аһары арыгылаан кэбиспит Тымныы Оҕонньор сытара. Кока дьолугар, былыргылыы баатанан тигиллибит оҥоһуу бытыктааҕа, поролонунан быһан оҥоһуллубут кыһыл муруннааҕа. Алта саҕана кыччаан баран, итиригэ бэрдиттэн утуйан аппайа сытар киһиттэн бытыгын сүөрэн ылан тулууп курдук иилиммитэ, оҥоһуу мурунун бэргэһэ курдук кэппитэ, уонна киирэр-тахсар дьону кытта таһырдьаны былдьаспыта.

Вика түүн үс саҕана бүтэн, дэлби быстан, үлтү сылайан дьиэтигэр тиийбитэ. Кини Коканы дьиэҕэ баар дии саныыра, бу үөрүүлээх күнү туһанан Коканы сөбүлүүрүн, эмтэнэн улаатар да түгэнигэр үлэһит быһыытынан хаалларыан баҕарарын этиэхтээҕэ. Онуоха, киһитэ суох буолан биэрдэ. Бастаан утаа, Сэргиэйигэр холоон, эмиэ кулууптуу барда дии санаабыта, оронун оҥостон сытан иһэн биирдэ өйдөөтөҕө үһү – маҕаһыыҥҥа хаалбыт! Ыксаллаах быһыы-майгы сиэринэн түүннэри массыына көрдөөн маҕаһыыныгар тиийбитэ – Коката былыр үйэҕэ суола сойбут этэ. “50 кыраадыс тымныыга ханна эрэ үлүйэн өлөөхтөөтө?” – диэн, тоҥон өлбүт киһини баҕар балыыһаҕа, баҕар тыыннааҕын полициялар туппуттара буолаарай диэн сэттэ уон сэттэ араас сирдэргэ субуоннаталаабыта. Төрдүс учаастакка биир бырахтарбыт киһи киирэн баран сыгынньах куоппутун туһунан иһитиннэрбиттэрэ. Сарсыарда тоҕус саҕана онно ойутан тиийбитэ, кырдьык, католашка камератыгар кини маҕаһыынын корейскай таҥастара сыталлара. Миэнэ диэн киирэн биэриэ дуо, биир биэс саҥата суох тахсан барбыта.
Эмиэ түүннэри ытыыр кэмнэрэ үүммүтэ. Киэһэ аайы ханнык эрэ тэрилтэлэр корпоративтыы түһээт салют ыталлара, таһырдьа, онно, атын сиргэ, дьоҥҥо-сэргэҕэ дьол, үөрүү, саҥа дьыл сүпсүлгэнэ. Вика эрэ соҕотох, тымныы орон, куорат дьыбарыгар туманынан бүрүллүбүт халлаан… О, Коканы таптыыр да эбит, аҕыйах ый иһигэр бу кып-кыра киһиэхэ үөрэнэн да хаалбыт! Ханна сылдьара буоллай? Тыыннааҕа эбитэ дуу, суоҕа дуу? Киһи түүн утуйуохтаах диэн айыллыбыта даҕаны, Викаҕа бу кэлин санааҕа-онооҕо хам баттатыы түүннэрэ этилэр. “Дьэ корпоративтаан сөп буоллугут ини! Мантан инньэ дьаныардаах үлэ!” диэбит курдук хотуммут эмиэ кытаанах аргыар тылларынан силбиэтэнэн киирэр идэтэ төттөрү төҥнүбүтэ, кини соҕотох саҥа дьыллыырыгар үлэһиттэрэ бары буруйдаахтарын курдук ньиэрбэлэрин сиэбитэ.

Саҥа дьыл буолар түүнэ тиийэн кэлбитэ. Кока биллибэтэҕэ үс хонуга. Вика аат эрэ харата, уон икки кэнниттэн дьүөгэлэрэ кэлиэхтэрин сэрэйэн отуруой-мотуруой ас дуомун атыыласпыта. Урут, кэм, соҕотоҕун да буоллар санаатын түһэрбэккэ телевизор иннигэр Путинныын бокал көтөхсүбүтэ ээ, быйыл оннук да гынар санаата суох, дьиэтин иһигэр баар бары сырдатар тэриллэрин арааран, түннүгүнэн таһырдьаны одуулуу олорбута. Кураан тыаһа дуорааннаан барбыта. Оруобуна уон иккини охсоотун кытта, аны дьиэтээҕи чуораана дьырылаабыта. Хайалара бу уон иккини кэтэһэн туран дьээбэлэнэр баҕайытай диэн ыстанан тиийбитэ – Коката! Бу дьолу, бу үөрүүнү! Ааны аһаат, сыгынньаҕын да аахсыбакка ыбылы кууһа түспүтэ! Тыыннаах эргилиннэ! Ураа! Ол куустуһууттан сиэттэрэн уураһан кэбиспиттэрин билбэккэ да хааллылар. Били биталаах хоһу өҥөҥнөөбүт ыаллыы олорор дьээдьэ дьонун кытта салют ытаары ойон тахсыбыттара, сыгынньах киһи уураһа турарын көрөн, оҕолорун харахтарын бүөлүү-бүөлүү төттөрү ааны саптыбыттара. Кэбис, кыбыстыыта бэрт буолсу диэн дьиэҕэ киирдэхтэрэ дии.

Кока ол полиция учаастагыттан тахсыаҕыттан ыла ыарахан мүлчүргэнннээх сырыыны сылдьыбыт этэ. Полиция массыынатын кытта барсан баран, итирик дьон дьиэлэригэр тиийбит, онно түһэн, ханнык аадырыска кэлбитин билэн баран, биир “бырааһынньыктаабыт” киһини кытта маҕаһыыҥҥа барсыбыт, чэ ол курдук, киһиттэн киһиэхэ олорсо сылдьан, түүннэри кистээн дьон дьиэтигэр киирсибиччэ хонон-өрөөн, нэһиилэ дьэ бу ааттаах күҥҥэ тиийэн кэлбитэ. Уон икки иннинэ кэлбитэ эрээри, кырата бэрт буолан тоҥсуйара иһиллибэт этэ, ол да иһин уон иккини кэтэһэн баран чуорааны чугдаарпыт эбит.

Вика бырастыы гын диирэ, уонна хаһан да, ханна да умнан хаалларыам суоҕа диэхтээбитэ. Кока даҕаны били ойуун кырыыһын туһунан умнан кэбиспит этэ, бу кыччыырын-улаатарын бэйэтин дьылҕатын курдук билинэн өйдүүн-санаалыын эйэргэспитэ эбээт, онуоха Виката туох да буруйа суоҕун эппитэ. Үрүө-тараа түһэннэр, сэмэйдик да буоллар саҥа дьылларын бэлиэтээбиттэрэ. Биири ааһыыта дьүөгэлэрэ кэлбиттэрэ, Кока үөрүйэҕинэн саһаары бөх тоҕор солууру ороон ол оннугар киирэн испитин Вика тохтотон “кэбис, билиһиннэриэм” диэбитэ.

Кэлин кэлиҥҥинэн “бырахтаран эрэр” баар-суох күндү дьүөгэлэрин түүҥҥү кулуупка илдьэ баран санаатын сайҕаары кэлбиттэрэ, кыыстара номнуо саҥа дьылы эр киһилээх көрсүбүтүн көрөннөр олуһун сөрү диэн сөхпүттэрэ. Эр киһи баарыгар “чүөчэбэйдэһэ” олоруохтара дуо, туост көтөхсөн, дьолу уонна тапталы алҕаан баран бэйэлэрэ дискотекалыы ыстаннарбыттара.

Кыыстаах уол остуол нөҥүө-маҥаа өөр да өр таптаһардыы көрсөн олорон, саҥата суох элбэҕи да кэпсэппиттэрэ быһыылааҕа, эдэр дьон аата, шампанскай да хааннарын булкуйан оргута оонньоппута буолуо, тулуйбаккалар ыбылы куустуһан ылан, көтөхсүбүтүнэн уураһа-уураһа хоско киирбиттэрэ.
Сарсыарда Кока ороҥҥо уһуктубута. Аттыгар Вика сытара. Чаһыны көрбүтэ: тоҕус буолбут! Хайа бу? Тоҕо кыччаабатаҕый? Ээ сөп. Кока бастаан соһуйан өмүрбүтэ, онтон өйдөөн үөрүүтүттэн дьоллонон сырдыы мичилийбитэ. Вика кинини таптаабыт!

Кини эмиэ. Бу олорбутун тухары, урут даҕаны, хаһан даҕаны маннык күүскэ таптаабатаҕын таптаабыта. Тас көрүҥүнэн, киһи майгытынан сөбүлүү көрөр диэн, көҥдөй истээх түөкэй буолар эбит, киһи сүрэҕинэн сүрэҕи таптыахтаах ээ. Ол былыргы дьыллар мындааларыгар, кини хас эмэ төгүл хос эһэтэ Чөкчөҥө ойуун, төһө да биэбэкэйэ атын киһи кэргэнэ буоларын биллэр, сүрэҕинэн таптаан, сир-дойду оҥоһуутун таҥнары тутан, Өрөгөй ойуун уордайбыт кырыыһын үөскэттэҕэ, уонна оннук күүстээх таптал хас эмэ үйэ ааспытын кэннэ ол кырыыһы симэлитэн бу бүтэй бэйэтэ бүгүн сарсыарда дьүһүн кубулуйбакка тапталааҕын аттыгар сыттаҕа…

Анатолий Кириллин – Tolicus

хаартыска интернеттэн

 

1
0

Сайт матырыйаалларын ааптар көҥүлэ суох ылар бобуллар.

Ваш e-mail не будет опубликован.

1 × два =