Кыра киһи (2-с чааһа)
· - Олох-дьаһах - Төлкө - Чараҥ

Кыра киһи (2-с чааһа)

саҕаланыытын манна ааҕыҥ

Сыыллан-сылыҥхайдаан, таҥаһын быыһыттан нэһиилэ оронон тахсыбыта, киэҥ нэлэмэн ырааһыйаҕа сүдү улахан атланнар хаамса сылдьаллара. Олор быыстарыттан өй дуорааннаан саҥа иһиллибитэ: “Көрүҥҥүтүүй! Сыгынньах куукула!”, “Суох-суох! Хамсыыр дии, робот эбит!”, “Мин буллум, миэнэ-миэнэ!”диэн үс обургу атлан оҕолоро Коканы ибили тутаары илиилэринэн сараҥнаспыттара.

edersaas.ru

Ол үлүгэри тулуйан көрүө дуо, айбыт таҥара хайдах оҥорбутунан атах-балай сүүрэ турбута. Сордоох уон сэттэ атыллыырын ол улахан атлан оҕолоро биирдэ үктээн кэбиһэллэрэ, дьэ ол да буоллар, эрийэ-буруйа сүүрэн, син кутуйах да куотарын курдук куота көтөн куорат биир маҕаһыыныгар дьылыс гынан хаалбыта. Манна да улахан дьон элбэх этэ, атахтарын таҥастарынан ыбылы үктүөх айылаах субуутаһалларыттан куттанан, дьолугар, биир өрбөх суумка сиргэ сытарын көрөн, ол иһигэр ойон киирэн хорҕойбута. Дьэ онно “Туох буоллум, туох буоллум?!” диэн өйө-кута барыта да көттөр, сааһылана сатаан, аҕылаабыта да тохтообокко ону-маны саныы сыппыта. Мэйиитэ эргийэрэ арыый тохтоон, суумка сылаас салгыныгар бигэнэн утуйан хааларын бэйэтэ да өйдөөбөт…

Кока таҥас маҕаһыыннарыгар сыл баһыгар-атаҕар өҥөйөр буолан, бу кыччаабыт бэйэтэ ханнык маҕаһыыҥҥа дьылыс гыммытын сэрэйбэт да этэ. Оннук да буолуо, куотан иһэҥҥин саһартан уратыны толкуйдаабат буоллаҕыҥ. Бу – Вика маҕаһыына этэ. Вика куоракка үс маҕаһыыннаах. Маҕаһыын да буолан, бу биир соҕотох маҕаһыына уонна эргиэн кииннэригэр икки бутикдардаах. Устудьуон эрдэҕиттэн кэриэйскэй моданан ыалдьыбыт кыыс билигин даҕаны азия бүтэһик брендовай табаардарын аҕалан атыылатар. Кока дьолугар эбитэ дуу, соругар эбитэ дуу, ол болдьохтоох күн Вика маҕаһыыныгар кэлэн табаар таһаара сылдьар кэмэ этэ. Мэлдьи ыксал-тиэтэл аргыстаах кыыс киирэн иһэн суумкатын аара суолга быраҕан ааһар идэлээҕэ. Ол да сырыыга хантан быраҕыа суоҕай, бырахпыта, уонна ол суумкатыгар Кока хорҕойбута. Вика атыыһытыгар кыыһыран көрө-көрө, атыыга барыах айылаах табаардарын көстөрүн курдук уурарга үөрэтэн такайа-такайа, юла курдук кулахачыйа сылдьыбыта. Атыыһыта хотунуттан толлор буолан өссө ыбылы хам баайтаран, саҥарар да саҥата бэрт туормастанар этэ. Кока сэттис түүлүн түһээн отторо сытар кэмигэр, киэһээҥҥи барык-сарык түһүүтэ дьэ үлэлээн бүппүттэрэ.

Вика сыалын-соругун сиппит киһи быһыытынан, ыксыыра намтаан, аргыый наллаан дьиэлээбитэ. Суумкатын көтөҕөн сарыныгар иилинэригэр Кока уһуктан хаалбыта. Онтон уп-улахан илиилэр суумка иһигэр киирэннэр дьиэ эркинин бүтүннүү бүөлээбит жк телевизор курдук төлөппүөнү харбыалаһан ылбыта. Кока манна баарбын билэн кэбиһиэхтэрэ диэн, кумаахы холбукаҕа ыбылы саптыбыта. Бу кумаахы холбукаҕа киниэхэ сөрү-сөп үп-үрүҥ тэллэхтэр кэчигэрэһэ сааһыламмыттар этэ. Тоҕо да үчүгэйэй дии-дии сып-сымнаҕас баата тэллэххэ тиэрэ таһылла сытынан кэбиспитэ.

Вика дьиэтигэр тиийиэр дылы төлөппүөнүттэн ордубатаҕа. Үлэтэ ол да түмүктэнэ илигэ быһыылааҕа, биир кэм модьуйар саҥа эрэ иһиллэрэ: “Аҕалаарыҥ! Уураарыҥ! Көрдөрүүгэ таһаарыҥ!”. Дьиэтигэр киирэн, суумкатын көрүдүөргэ баар ыскаамыйаҕа хаалларбытыгар, Кока оронон тахсан, гардероб быыһыгар киирэн хаалар.

Сылаас сиргэ киирэн, уонна да ыксаабыт-уолуйбут санаата уоскуйан, аны бу ааттаах күҥҥэ тоҕо кыра буола кубулуйбутун өйдүү сатыыр. Эрээри, бу олоҕор барытын бары умнубут эбит! Кини кимин, тугу дьарыктаммытын, ханна хаһан сылдьыбытын барытын өйүттэн көтүтэн кэбиспит! Өйдүүрэ кини – ийэлээх этим диэн, ийэтэ өлөөрү сытан тапталлаах кэргэннэ булуна оҕус диэбитин, онто суох кыччаан киһи аатыттан ааһыаҥ диэбитин. Арааһа, бу ол этиитин хомуһунугар үйэтин тухары кыччаата быһыылаах диэн сабаҕалыы сырыппыта. Уруккутун өйдүү сатыыра да, кус сыгынньах бэйэтэ өйдөтөр айылааҕа туох да суоҕа. Хата, Кока диэн ааттааҕын, уонна 33 саастааҕын билэрэ. Тэриллэр ааттарын, сахалыы тылы уонна саҥаны, кэми-кээмэйи уонна хаһан эрэ бэйэтэ тутта-хапта, үлэлии сылдьыбыт үөрүйэҕин эрэ өйдүүр курдуга.

Ол үөрүйэҕинэн, эр да киһи буоларын быһыытынан булчут хаана өтөн да диэххэ, бу хотун дьахтар дьиэтигэр соҕотох олорорун силиэстийэлээн билбитэ, Вика утуйуор дылы өссө да элбэҕи чинчийбитэ…

Чахчы, Вика соҕотох олорбута сылтан орто. Бу квартиратын ипотекаҕа ылыаҕыттан үлэттэн ордубат. Арай үс сыллааҕыта, дьүөгэлэрин кытта көҕүйсэн кулуупка бара сылдьан, саха эр уоланыгар талыы талба көрүҥнээх, киэҥ көҕүстээх, саха саарына Сергейы сөбүлүү көрбүтэ. Кини уоттаах харахтара Виканы тобулу көрдөхтөрүнэ, мэктиэтигэр, иһин түгэҕэр үрүмэччилэр үҥкүүлээн өрө ойуоккалаһаллара. Ол бастакы көрүүттэн таптала олуһун да эрэйдээбитэ. Өр да өр мэнэһэн, сыл курдук өрө таҥнары сырсыакалаһан баран, дьэ ыал буолан олохторун холбообуттара. Сергей Вика дьиэтигэр аан бастакыттан киириэн баҕарбатаҕа, “эр киһи эрээри, дьахтар дьиэтигэр киирэбин да?” диэн эр киһи дьоһун анала тэпсиллэрин курдук тылламмыта. Эдэрдэрэ бэрт буолан, дьиэ-уот үлэтин да умсугуйан туран үлэлээбэтэхтэрэ, Вика ол кэмнэргэ саҥа маҕаһыыннарын арыйан үлэлэтэн эрэрэ, Сергей үлэтиттэн үүрүллэн дьиэҕэ олорбута. Үлэ көрдүү ааттаан барара да, илэ түүн эбэтэр сарсыныгар даҕаны ип-итирик кэлэн хоноһолуура эрэ. Суох, мэлдьи оннук буолбатаҕа, кэм-кэм дьоллоох түгэннэр бааллар этэ, эрээри сылы тухары ордук куһаҕана баһыйан, Вика тулуйа сатаан баран, Сергейын үүрбүтэ. Арахсыбыттара.

Вика бастаан эрэ утаа сөпкө дьаһанным дии саныыра, билигин кэлэн кэмсинэргэ дылы. Наар чуҥкуйбут, киһи сылааһа сыстан көрбөтөх чуумпу квартиратыгар киирэриттэн хомойор даҕаны. Бу, киниттэн тутулуктаах ыарахан үлэтигэр – маҕаһыын салайааччытыгар кимнээҕэр да ордук күүстээх көҕүс, кэтит сарын наадатын төһө да өйдөөтөр, билигин кэлэн тугу да уларытар кыаҕа суох. Кини уонна кими да таптыам суоҕа диэн кэриэс тылын этиммитэ. Биир эмэ эр киһини эр киһи курдук көрдөҕүнэ өйүгэр-санаатыгар Сергей итирик кэлэн ньаҕайдана турара көстөн кэлэрин иһин, биир да эр киһилиин бодоруһан көрө илик. Наадалаахтар этэ. Аныгы үйэҕэ эр киһилиин сыһыан оҥостон ньаҕайдаспакка толору дьоллоохтук олоруохха сөп дии саныыр. Дьэ эрээри түүн, тымныы орон уонна түннүгүнэн көстөр сулустар киниэхэ наһаа да куһаҕан санааны илгийэллэр – тоҕо да бу соҕотохсуйуу ыарыыта өйү-санааны эрэйдиирэ буоллар…

Вика биир эмит өрөбүлүгэр ас астанааччы этэ. Бу сырыыга суунан-тараанан баран, атыыласпыт бэлэм аһылыгын оронун иннигэр телевизор көрө-көрө мотуйа оҕуста, уонна төлөппүөнүгэр инстаграмын хаһа-хаһа утуйардыы оҥоһунна. Ол сытан, түүн оройо туоларыгар тиийбэккэ, сылаата баһыйан утуйан хаалбыта.

Оруобуна түүн 12 чаас буолуута, аччыктаан быстарбыт Кока куухунаҕа кэлэн ас көрдүү сылдьара. Туохтан да сатаан иилистэн үөһэ тахсыбакка, муостаҕа ханна эмит хоруоска дуу, ханнык эмит да ас тобоҕо түһэн хаалбыта буолаарай диэн хабыс хараҥаҕа бодьуустаһан туран көрдүүр. Остуол биир атаҕыттан биир атаҕар хааман истэҕинэ, куухунатааҕы чаһы оруобуна уон икки чааһы охсубута. Ол тыаһа өй дуорааннаан Кока кыра кулгааҕын бэрт дьиктитик чуҥкунаппыта. Эмиэ, мааҕыан эбиэккэ мэйиитэ эргийбитин курдук, сулустар өйө тэйиэккэлээбиттэрэ, Кока эмискэччи улаатан хаалбыта. Улаатарыгар остуолу сыҕарытан, иһит-хомуос тыаһаабыта эрэн, хоско сытар Вика уһуктубатаҕа. Хабыс-хараҥаҕа, им-балайга түбэһиэхчэ биир бырастыынаны булан бүрүнэн таһырдьа ойбута.

Дьокуускай куорат киэҥ дойду. Кока бу куорат ханнык муннугар тиийэн кэлбитин сатаан таайбатаҕа. Биир түүҥҥү маҕаһыыҥҥа ойон киирбитин, бырастыынанан эрэ бүрүнэ сылдьар киһини дьоһуннаахтык көрсүөхтэрэ дуо, ханнык бырахтарыылаах итирик киһи сылдьарый диэн ыбылы хаһыытаан, полицияны ыҥырыах аатыран үүрэн таһаарбыттара. Ол курдук түүнү быһа аҥардас бырастыынанан эрэ подъездарынан иттэ-иттэ хаамыталыы сатаан баран, сарсыарданан били хотунугар төҥнүбүтэ. Бу түүн кини эрэ квартиратын аана аһаҕаһа. Дьиэҕэ тиийэрин саҕана номнуо алта чаас буолбут этэ. Эмиэ, эмиэ диирбитигэр тиийэбит, дьүһүн кубулуйан төттөрү орто уҥуохтаах киһи ортоку тарбаҕын саҕа буола кыччаабыта. Ааны аһар кыаҕа суох буолан, сарсыарда үлэлэригэр тахсар дьоннорго түбэһитэлээн, хотунун квартиратыгар тиийбитэ.

Вика сарсыарда алта ааһыыта уһуктара. Сытан эмиэ инстаграмын көрө түһэрэ, кофе иһэрэ, уонча мүнүүтэ оҥосто түһээт, сэттэ ааһыыта үлэтигэр ыстанара. Бу сарсыарда квартиратын аанын хатаабатаҕын дьиибэргээбитэ. Хатыыр бэйэлээх буолар этэ дии. Аны, подъеһы ааһан таһырдьа тахсыбыта, били Сергейдыын күүлэйдии сылдьан атыыласпыт бырастыыната суол ортотугар миккиллэ сытара. Чэ, баҕар, маннык утуйар таҥас элбэх тарҕаммыта буолуо диэн кыһаллыбатаҕа.

Кока дьиэҕэ дьылыс гына охсубут буолан, дьэ соҕотох хаалан хаһаайыннаабыта. Аан бастаан – таҥас тиктиэн баҕарара. Кус сыгынньах сылдьара сүрэ бэрт. Вика таҥаһын эргинэр маҕаһыыннаах буолан дуу, дьиэтин биир муннугар иистэнэр миэстэлээх этэ. Элбэх дефектээх табаардарга түбэһэн, тимэҕэ тиийбэти тимэхтээн, хайа барбыты абырахтаан бу иистэнэр сиригэр үлэ бөҕөтө оргуйан ааспыта биллэрэ. Кока иҥнэни булан тиктиэн санаммыта да, били улахан эрдэҕинэ үүтүгэр сабы кыайан булларбат бэйэтэ, аны кыччыгый эрдэҕинэ тимир луом саҕа буолбут эбит. Кэбис, манан сатаан тиктиэ суохпун диэн саарамматаҕа даҕаны. Хата, дьолугар, канцелярскай быһах үлтүркэйэ сытарын булан, онон сүгэ оҥостубута. Саамай чараас матырыйаал киниэхэ боолдьох курдуга, ону сүгэтинэн эттээн, саас сааһынан (хата, таҥас сааһа киниэхэ бачыыҥка быатын саҕата) баайан биир күн иһигэр таҥаһын толору таҥныбыта. Киэһэ Вика кэлэригэр туох да буолбатаҕын курдук, куухунаҕа, бөх быраҕыллар солуур кэннигэр кыра балаакка оҥостунан, саһан сыппыта.

(салгыыта бэчээттэниэ)

Анатолий Кириллин – Tolicus

хаартыска интернеттэн

 

3
0

Сайт матырыйаалларын ааптар көҥүлэ суох ылар бобуллар.

Ваш e-mail не будет опубликован.

восемнадцать − пятнадцать =